Bir Başkadır dizisinin ilk sezonu, ülkenin farklı toplumsal dinamiklerini bir yol hikâyesi ve karşılaşmalar üzerinden bir araya getirerek bende oldukça güçlü bir etki bırakmıştı. Aradan geçen uzun zamana ve ikinci sezonun gelip gelmeyeceğine dair belirsizliklere rağmen nihayet yeni sezonla buluştuk. Şunu söylemeliyim ki dizi, ilk sezondaki tadını ve etkileyiciliğini büyük ölçüde koruyor. Birçok arkadaşıma ve dostuma gönül rahatlığıyla önerebileceğim bir iş olmuş.
İlk sezonda Kemalizmin üstenci ve sekter tutumuna karşı geliştirilen toplumsal refleksleri izlerken, bu sezon özellikle 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında AKP’nin sekter ve üstenci siyaset anlayışının cesurca karşısına çıkıldığını görüyoruz. Berkun Oya, bu kez de ülkenin farklı toplumsal gerçekliklerini birbirine temas ettirirken iktidar ilişkilerini ve insanın kendi iç dünyasındaki çatışmaları aynı hikâyenin içinde buluşturmayı başarıyor.
Berkun Oya’nın yönetmenliğinin yanı sıra bu sezonun benim açımdan en dikkat çekici taraflarından biri, Muzaffer karakterini canlandırmasıydı. Muzaffer’i gerçekten çok beğendim. Bir insanın kendi vicdanıyla, vicdansızlığıyla, geçmişiyle ve yaptıklarıyla nasıl mücadele ettiğini bundan daha etkileyici anlatmak kolay değil. İlginç bir başka ayrıntı da yönetmen Onur Saylak’ın bu kez oyuncu olarak dizide yer alması.
İlk sezona kıyasla bu sezon diyalogların belirgin biçimde uzadığını ve psikoterapi seanslarına daha fazla ağırlık verildiğini görüyoruz. Karakterler arasındaki uzun soluklu çatışmalar, yüzleşmeler ve diyaloglar bana yer yer Zeki Demirkubuz ve Nuri Bilge Ceylan sinemasının atmosferini hatırlattı. Özellikle Muzaffer’in vicdanıyla mücadelesini ve oğlu Sadık’la yaşadığı yüzleşmeyi anlatan sahne, Çağan Irmak’ın Babam ve Oğlum filmine adeta bir selam niteliğindeydi.
Burada küçük ama anlamlı bir ayrıntı da var: Babam ve Oğlum filminde vicdanıyla mücadele eden babanın oğlunun adı Sadık’tı. Bu kez karşımızda yine Sadık adında bir oğul, fakat başka bir babanın, Muzaffer’in hikâyesi var. İsim benzerliği, iki hikâye arasında bilinçli bir gönderme olup olmadığını düşündürüyor.
Dizinin psikoterapi seansları ise ayrıca üzerinde durulmayı hak ediyor. Bu seanslarda terapi, yalnızca konuşulan ve geçmişin anlatıldığı bir alan olarak kurulmamış. Satranç oyununu andıran karşılıklı hamleler, söylenenler kadar söylenmeyenler, suskunluklar ve karakterlerin iç sesleri de devreye giriyor. Her soru bir hamleye, her cevap yeni bir savunmaya dönüşebiliyor. Psikodinamik terapiye ilgi duyanlar için dizi adeta bulunmaz bir nimet sunuyor. Özellikle terapinin etiği, terapistin konumu, danışanın vicdanıyla ilişkisi ve terapi odasında ortaya çıkan güç mücadeleleri bakımından oldukça zengin bir malzeme var. Bir başka ifadeyle dizi, vicdanı yalnızca ahlaki bir mesele olarak değil, psikolojik bir çatışma alanı olarak da ele alıyor.
İkinci sezondaki en önemli değişimlerden biri de hikâyenin toplumsal odağında yaşanıyor. İlk sezonda Gülbin ve ailesi üzerinden Kürt mahallesinin, kimlik meselesinin ve toplumsal dışlanmışlığın hikâyesine tanıklık etmiştik. Bu sezon ise o hikâyenin yerini, vicdansızlığıyla ve geçmişiyle hesaplaşmaya çalışan Başkomiser Muzaffer ve ailesinin hikâyesi alıyor. Böylece dizi, toplumsal çatışmaların farklı yüzlerine bakmayı sürdürüyor.
Son olarak, sezonun bitiminde yaklaşık 40-50 yıl öncesine ait bir tren yolculuğuna tanıklık ediyoruz. Dizi tam vedalaşırken tren bir mağaraya giriyor. Ancak tren mağaraya girmeden hemen önce yukarıda bir güvenlik kamerası dikkatimi çekti. O yıllarda böyle bir güvenlik kamerası var mıydı? Yoksa Berkun Oya burada zamansal bir tutarsızlıktan ziyade başka bir şeye mi işaret etmek istedi? Açıkçası bu ayrıntıyı anlamlandıramadım. Belki de dizinin üzerine yeniden düşünmemiz için bırakılmış küçük bir işarettir. Veya bir çekim hatası…
İkinci sezonun yalnızca dört bölümden oluşması ve hikâyenin tam ortasında kesilmesi de bana üçüncü sezonun habercisi gibi geldi. Elbette bu yalnızca benim yorumum.
Sonuç olarak Sayın Berkun Oya gerçekten büyük işler yapıyor. Toplumsal meseleleri sloganlara sıkıştırmadan, insanın iç dünyasıyla, vicdanıyla, çelişkileriyle ve yüzleşmeleriyle birlikte ele alabilen bu tür dizilere çok ihtiyacımız var.
Bir Başkadır, yalnızca ülkenin birbirine benzemez insanlarını karşılaştırmıyor; aynı zamanda insanın kendi içinde karşılaştığı ötekiyle de bizi yüzleştiriyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
