serbestiyetserbestiyet
Anasayfa / GÜNÜN YAZILARI / Mahsun Kırmızıgül’den Ahmet Kaya’nın cesaretini beklerken…

Mahsun Kırmızıgül’den Ahmet Kaya’nın cesaretini beklerken…

Mahsun Kırmızıgül’e bugün yönelen tepki, Ahmet Kaya’nın yalnızlığını yeniden hatırlatıyor. O yalnızlığın hesabını sorarken, korkup geri çekilenlerle insanları korkutanların sorumluluğunu birbirine karıştırmamak gerekiyor.
4

Mahsun Kırmızıgül’e, Ahmet Kaya’nın saldırıya uğradığı gecedeki tavrı ve sonrasında söyledikleri nedeniyle yeniden yükleniliyor.

Kaya’nın ölüm yıl dönümünde yaptığı açıklama, yıllardır önüne konan görüntüleri bir kez daha tartışmaya açtı. Kırmızıgül, Onuncu Yıl Marşı sırasında ayağa kalkmasını kendisinin de hedef olacağı korkusuyla açıklıyor. Ardından diğer sanatçılarla sahneye çıkıp “Memleketim”i söylemesinin ise Kaya’ya yönelik bir protesto olmadığını savunuyor.

Mahsun’dan o gece dayanışma beklemek haksız değildi. Aynı korkuyu tanıyabilecek birinin, o yalnızlığı da anlayacağını düşündük. Fakat tehlikeyi tanımak, ona karşı koyabilmenin güvencesi değil. Bazen insan, başına gelebilecekleri daha iyi bildiği için geri çekilir.

Ahmet Kaya’nın cesaretine duyduğumuz saygı, başkalarının korkusunu anlamamıza engel olmamalı. Özellikle de yıllar sonra, o korkunun bedelini ödemeden hüküm verirken.

Herkes aynı bedeli ödemiyor

10 Şubat 1999’daki Magazin Gazetecileri Derneği ödül töreninde Kaya, yeni albümünde Kürtçe bir şarkı söyleyeceğini ve ona klip çekeceğini açıkladı. Klibi yayımlayacak “yürekli televizyoncular” arıyordu. Henüz saldırı başlamadan seçtiği o kelime bile bir şey anlatıyordu: Kürtçe bir şarkının klibini yayımlamak için cesaret gerekiyordu.

Ardından hakaretler yükseldi, Kaya’ya çatal bıçak fırlatıldı. Tanınan, sevilen, sesi milyonlara ulaşan bir sanatçı, kendisini ödüllendiren insanların arasında saldırıya uğradı. O görüntüleri, sesini onun kadar duyuramayacak insanlar da izledi.

1990’larda Kürt olduğunu söylemeden önce karşısındakini tartan insanların korkusunu hatırlayalım. İşyerinde, yeni girdikleri bir çevrede, arkadaş sohbetinde kendilerinden ne kadar söz edebileceklerini hesaplayanları…

Herkes doğrudan tehditle karşılaşmıyordu. İnsan bazen kendisine yöneltilmemiş bir tehdide göre yaşamayı öğrenir.
Kırmızıgül’ün açıklamasında Diyarbakırlı oluşunu özellikle vurgulaması bu yüzden üzerinde durmaya değer. Geçmişe ilişkin anlatısını tartışabiliriz. Ama o salonda kendisini güvende hissetmediğini söylemesini peşinen bahane saymak, dönemin koşullarını fazla kolay unutmak olur.

İnsanlar işlerini, geleceklerini, ailelerini düşünür. Doğru bildikleri şeyin yanında her zaman duramazlar. Herkesten Ahmet Kaya’nın direncini beklediğimizde, onun ne kadar zor bir şeyi göze aldığını da sıradanlaştırıyoruz. Cesareti, bedelini başkasının ödeyeceği bir göreve dönüştürüyoruz.
Mehmet Aslantuğ’un o gece Kaya’nın yanına gitmesi bu yüzden değerli.

Yıllar sonra yaptığının bir meziyet gibi övülmesine itiraz etmesi, asıl konuşulması gerekenin oradaki ayıp olduğunu söylemesi de. Onun dayanışmasını takdir ederken herkesin aynı güvenceyle hareket ettiğini varsayamayız. Birinin itirazı kişisel bir tutum sayılırken, diğerininki kimliği üzerinden yeni suçlamalara dönüşebilir.

Aynı salonda bulunmak, aynı güvencelere sahip olmak demek değildir.

Sessizlikten sonra söylenenler

Ama o geceki korkuyla, sonrasında kurulan bütün cümleleri aynı açıklamaya sığdıramayız.

Mahsun, Reha Muhtar’ın programında Kaya’nın üslubunu eleştirdiğini kendisi de kabul ediyor. Bugün de itirazının Kürtçe şarkı söylenmesine değil, Kaya’nın konuşma biçimine olduğunu söylüyor. Saldırı sırasında yanında duramamakla, ardından saldırıya uğrayan kişinin nasıl konuştuğunu tartışmak ayrı meseleler.

Kaya’nın konuşmasını beğenmek zorunda değildi. Klibi yayımlamayanların Türkiye halkıyla nasıl hesaplaşacağını sorması sert bulunabilir; bir sanatçının sözleri de eleştiriye açıktır.

Fakat o sözlerin hangi ortamda tartışıldığı önem taşır. Saldırının ardından dikkat Kaya’nın üslubuna çevrildiğinde, kendisine yapılanların önüne yeni bir mesele konuyordu. Daha uygun konuşsa bunların yaşanmayabileceği düşüncesine yer açılıyordu.

Haksızlığa uğrayan insandan hem derdini anlatmasını hem de dinleyenin huzurunu korumasını bekliyoruz. Öfkesi, sabırsızlığı, seçtiği kelimeler, uğradığı haksızlığın önüne geçebiliyor. Sonunda konuşma hakkını değil, o hakkı başkalarını rahatsız etmeden kullanıp kullanmadığını tartışıyoruz.

Mahsun’un o tavrını eleştiriyorum. Korkusunu anlamaya çalışmam, söylediklerini doğru bulmamı gerektirmiyor. Dayanışma görememenin acısını Kaya yaşadı; bunu da unutamayız.

Yine de bir insanın yanlışını konuşurken bütün kişiliğini o yanlışın içine hapsetmekten kaçınabiliriz. Kırmızıgül’ün bugün neyi kabul ettiğine, neyi hala savunduğuna bakmak, yıllar öncesinin görüntülerinden her defasında aynı hükmü çıkarmaktan daha anlamlı.

Üstelik Kaya’nın yalnızlığının bütün hesabını Mahsun’a sorduğumuzda, o yalnızlığı hazırlayanlara yeterince bakmıyoruz.

Korkuyu yaratanların sorumluluğu

Salondaki saldırı, Kaya’nın peşini salonun kapısında bırakmadı. Hürriyet’in “Ayıp ettin ‘gözüm’”, aylar sonra da “Vay şerefsiz” başlıkları geldi. Hakkında davalar açıldı. Kaya Türkiye’den ayrıldıktan sonra da hedef gösteren yayınlar sürdü. Yanında duracak insanların çoğalmasına ihtiyaç duyduğu günlerde, karşısındaki kalabalık büyütüldü.

Bunu yalnızca “dönemin atmosferi” diye anlatmak yetmez. O atmosferi oluşturan kararlar vardı. Başlık atan, iddiaları haberleştiren, ekranlarda Kaya’yı hedef gösteren insanlar ve kurumlar vardı. Korkup susanlarla korkuyu üretenler aynı şeyi yapmadı.

Kaya’nın yalnızlığında yanında duramayanların payı vardı. Onu yalnızlaştırmak için çalışanların ise doğrudan sorumluluğu.

Gazeteciliğin de burada kendi payına bakması gerekiyor. Yıllar sonra birkaç sanatçının vicdanını sorgulamak, hangi iddiaların nasıl haberleştirildiğini, bir insanın nasıl hedefe dönüştürüldüğünü konuşmanın yerine geçemez.

Mahsun’un neden korktuğunu tartışırken o korkuyu büyüten yayınları da önümüze koymalıyız. Sorumluluğu yalnızca yanında duramayanlara yüklersek, Kaya’nın karşısına geçenlerin işini kolaylaştırırız.

Mahsun’a bugün yönelen tepkinin beni düşündürdüğü yer de burası. Daha çok insanın cesur davranmasını dilemekle yetinemeyiz. Birinin kendi dilinde şarkı söylemesi için televizyoncuların risk alması, yanında duracak arkadaşlarının başlarına gelebilecekleri hesaplaması gerekiyorsa, o hayatın kendisinde değiştirmemiz gereken bir şey var.

Bugün barıştan söz ederken bu korkunun nasıl sona ereceğini de konuşmalıyız. Silahların susması, insanların hayatını kaybetmemesi başlı başına büyük bir mesele. Bunun gündelik hayattaki karşılığı da insanların kimliklerini saklama ihtiyacı duymadan yaşayabilmesi, haksızlığa uğrayan birinin yanında dururken kendilerini tehlikeye atacaklarını düşünmemesi olmalı.

Kimliğini açıklayabilmek de saldırıya uğrayan birine sahip çıkabilmek de siyasi havanın elverişli olmasına bağlı kalmamalı. Görüşmelerin iyi veya kötü gitmesi, insanların ülkelerindeki yerini değiştirmemeli. Barışın kalıcılığını biraz da buradan anlayacağız.

Ahmet Kaya, 16 Kasım 2000’de Paris’te, kırk üç yaşında, geçirdiği kalp krizi sonucu öldü.

Ardından şarkıları kaldı. Bir de ülkesine dönmek istediğini söyleyen sesi.

Onu anarken cesaretini övmek kolay. Daha zor olan, bir sonraki insanın aynı cesarete ihtiyaç duymaması için neyi değiştireceğimizi söylemek.

Ahmet Kaya’nın hakkı, hangi dilde şarkı söyleyeceğini açıklarken hayatını tehlikeye atmak zorunda kalmadan yaşamaktı.

Imza: Yorgun demokrat

Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?

Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.

Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.

Bu Sayfayı Paylaşın