Allah’ın Müslümanların hayatının her alanına hükmettiği yıllarda, yani iki binlerin başına kadar, Türkiyeli Müslümanlar Allah’la bağlarını korku üzerinden kurmuyorlardı. Allah’tan utanıyorlar ama daha derinde O’nu çok seviyorlardı. Çünkü kendileri dışındaki herkes, devlet, onun kolu ve kulu iktidar, topyekûn kültür sanat komitacıları, paranın sahipleri ve bölüştürücüleri, medya ve onun siyasi elitleri, yani aklınıza kim gelirse, dindarları hor görüyor, bazı yerlerde aşağılıyor, bazı alanlarda mizahına meze yapıyor, kimi bölümlerde ise hizmet sektörü için kalifiye eleman diye bakıyordu. Daha sade ve açık söylemek gerekirse, adını saydığımız bütün bu kişi ve kurumlar dindarları kabul etmemekle kalmıyor, finali 28 Şubat’la yaparak onları yok etme gayesi güdüyordu.
Bu kuşatma ise Müslümanların Allah’la ilişkisini sağlamlaştırıyordu. Zira ülkenin efendileri kendilerine böyle muamele ederken yüce Allah’ın onları sevmesi, onlara vaatlerde bulunması ve en önemlisi diğerlerinin aksine onlara kıymet vermesi, Rableriyle ilişkilerini düğümlercesine bağlıyordu. Ezilen toplumsal ego kişisel değersizlikle birleşince Allah-kul ilişkisi dirayet kazanıyordu. Böylece korkudan çok sevgi, sınırsız ve sonsuz bir bağlanma ve itaat doğuyordu. Bunu söylemek, Müslümanların Allah sevgisini yalnızca toplumsal dışlanmayla açıklamak anlamına gelmez. İnanç, kendi başına bir hakikat ve bağlılık alanıdır. Fakat insanın toplumsal hayatta değersizleştirildiği yerde, kendisine değer veren, onu gören ve ona söz veren bir Rabbe bağlanmasının daha derin bir anlam kazandığını da görmezden gelemeyiz. Kısacası inanç dışlanmadan doğmaz, dışlanma yalnızca inançla kurulan bağı perçinler.
Bu sevginin izi her yerdeydi. Giyim kuşamdan yürüyüşe, toplumsal her hâl ve hareketten jest ve mimiğe, oradan ibadete varıncaya dek her şey Allah’ın rızasını kazanma üzerine kuruluydu. Allah, gündelik hayatın en küçük ayrıntısına kadar sinmişti. Bu yıllarda erkeklerin kot pantolon, spor ayakkabı giymesinin, gayrimüslimlere benzeyecek tarzlar edinmesinin, top sakal bırakmasının caiz olup olmadığını konuşan neredeyse yoktu, çünkü zaten yapan yoktu. Bugünden bakınca “kotla ne alakası var” itirazı gelebilir. Oysa o yıllarda kendin olma, Müslümanca yaşama bilinci bu kadar sahiplenilmişti. Öyle ki beş vakit namazını kılıp Kur’an okuyan Anadolu köylüsü amcam, kolsuz gömleği, tişörtü uygun görmediği için giymezdi. Bu, takvadan çok bir sahiplenme hâliydi ve o yıllarda Müslümanlar için olağandı.
Bu ayrıntıların en mahremi ise tuvaletti. İdrar sıçraması, ayakta bevletmek, klozet kullanımı en çok konuşulan konulardandı. Özellikle klozete itiraz edilirdi. İtirazın temelinde gâvura benzeme riski vardı. Bir de klozetin, zaten uygun görülmeyen bu alanda konfor sağlayarak kişinin orada uzun süre kalmasına imkân tanıdığı söylenirdi. Kenef olarak da adlandırılan tuvaletlerde pisliğin, kötü canlıların, şerli mahlukatın bulunduğuna inanıldığı için 2000’lere gelirken Anadolu’da az sayıda ev dışında tuvaletler hâlâ dışarıdaydı. Oradan bugünlere geldiğimizde artık cami tuvaletlerinde ve Anadolu köylerinde bile alaturka tuvaletlerin soyunun tükendiği, her evde klozetin hükümranlığının yaşandığı zamanlardayız. Hatta yeni kuşak, belki yirmili yaşlardakiler, alaturka tuvaleti nasıl kullanacağını bilmiyor. Askere gidip alaturka tuvaletle karşılaşan gençlerin neler yaşadığına dair anlatılanlar komediden çok bir şok hâli yaratıyor.
Dominique Laporte’un Bokun Tarihi kitabının adını ilk duyduğumda bir Müslüman olarak bu isim beni itmişti. Okumaya başlayınca ise klozet-alaturka ayrımı başta olmak üzere tuvaletin ve taharetin basit bir mesele olmadığını, bir toplumun inşasının da kırılmasının da burada başladığını, belki daha yumuşak söylersek başlayabileceğini anlamıştım. Klozete mahkûm edilirken kendimiz olmaktan men edildik.
Elbette bir tuvalet biçimini kullanmak tek başına bir medeniyete ait olmanın ya da ondan kopmanın ölçüsü sayılmaz. Mesele, klozetin kendisinden çok, onunla birlikte gelen temizlik anlayışının, beden algısının, mahremiyet biçimlerinin ve gündelik hayat alışkanlıklarının sorgulanmadan normalleşmesidir. Bir toplumun dönüşümü bazen büyük siyasi kararlardan çok, hayatın en sıradan alanlarında neyin doğal, temiz ve makbul kabul edildiğinin değişmesiyle gerçekleşir. Tuvalet meselesini burada bir sembolden öte, bu dönüşümün izlenebileceği somut bir alan olarak düşünmeliyiz.
Bu açıdan bakıldığında kendin olmak, yani Doğulu ya da Müslüman olmak, en mahrem anında nasıl taharetlendiğinle de ilgilidir. Müslüman toplumlar klozeti normalleştirdiklerinden beri kendileri olmaktan uzaklaşmış, dünyevileşmiş, modernitenin kullanım alanına girmiştir. Her şey mükemmel, her şey çok temiz. Konforlu bir alanda ihtiyacımızı giderirken tweet atabiliyor, film izleyebiliyor, hatta istersek kitap bile okuyabiliyoruz. Çünkü alanımızın temiz olduğu iddiası bilincimize yerleşmiş. Laporte ise bunun öyle olmadığını, en temiz, en steril ve modern hissettiğimiz anlarda bile bu artığın yarattığı sistemlerin ve kuralların tam ortasında yaşadığımızı çarpıcı örnek ve analizlerle gösterir. Bu tezi kendi meselemize taşıdığımızda tuvaletle başlayan dönüşümün Müslümanların hayatının her alanına yayıldığını görüyoruz. Bunun için ayrıntılara inmeye gerek yok, elinizdeki telefona bakmanız yeter. Bu dönüşümün en sert, en kesif ve en çıplak hâli sosyal medyada. Peki buraya nasıl gelindi?
Üç İstanbul romanında “İstanbul, Süleymaniye yapıldığı gün bizim oldu!” der Mithat Cemal. Türkiye Müslümanları olarak bizim de İslam’la, Müslümanlık iddiamızla gerçekten sınanmaya başladığımız dönem 2002 sonrasıdır. Teşbihte hata olmaz, biz asıl o yıllarda Müslüman olduk.
Muktedirken duyguyu, düşünceyi, inancı yaşamak mağdurken yaşamaktan çok daha zordur. Zira inanç meselesinde en önemli kavramlardan biri iradedir. Sıkışmışlığın içinde, zorbalığın kıskacında bilinç rafine bir hâl kazandığı için dirayet de artar. Şeytanın fiskosları, kişiyi başka alanlara çekecek oyalanmalar, onu meşgul edecek hazlar, kalbini ele geçirecek duygular, benliğine dolanacak mal mülk hırsı ne etkin olarak üzerine gelir ne de iradesine söz geçirecek kadar güçlüdür. Mağduriyet döneminde inanan kişinin bilincindeki en güçlü şey, inancın vadettiği o geleceğe ulaşmak için çabalaması, kendini de o dava için emek verirken görmesidir. Çünkü öteki kabul edilmesi, hatta yok sayılması, imanını önlenemez biçimde pekiştirmiştir. Bu sebeple bir davanın gerçekte ne kadar etkili olduğu, müntesiplerinin ona bağlılığının derecesi mağlupken gizli kalır, galipken ortaya çıkar. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de buna işaret eden pek çok uyarı vardır.
Muktedir olan Türkiyeli Müslümanlar bu sınavı her alanda olduğu gibi sosyal medyada da yaşadılar. AK Parti’nin iktidara gelmesi ve internetin dünyaya yayılma hızının da etkisiyle sosyal medya büyüyerek hayatın yerini alan bir mecraya dönüştü. Burada hep yapılageldiği gibi, ilk akla gelen şekliyle bütün eleştirileri iktidara yöneltmek ne entelektüel haysiyete yakışır ne gerçekçi olur ne de dinen doğrudur. İktidarı suçlamak tek başına ferdi temize çekmek olur. Din ise herkesin kendinden sorumlu olacağını bildirir ve bu sorumluluğun dayanağı olarak insana irade verildiğini söyler. Kişilerin her şeyi sosyal medyada yaşaması da en başta kendilerini bağlar. Üstelik mesele yalnızca sosyal medyayı kullanmak da olamaz. Hayatın tamamının orada sürdürülmesi başlı başına bir sorunken, bu yeni dünyanın içinde Allah’ın varlığının hesaba katılmaması, hatırlanmaması gerçeği henüz fark edilmedi. Asıl kırılmanın yaşandığı yer ise tam da orası.
Bugün o mecra kirli, tıkanmış, taharet taşı gibi sararıp solmuş, zehirleyen kokusuyla sahipsiz bir yol üstü tuvaletine dönmüş durumda. Parmağı olan herkesin gönderi yapmak zorunda hissettiği bu evrende tweetler, mentionlar, storyler sel gibi akıyor. Gündem saatlik değişiyor, dünün kavgası bugün unutuluyor, yarının kavgası için şimdiden mevzi tutuluyor. Bir meseleyle ilgili yapılan paylaşımın altına martıların simide saldırısı gibi yorumlar yağıyor. Önüne gelen birine bir şey söylüyor, söz dinlenmeden cevaplanıyor. Müslüman erkekler ve kadınlar tüm dünyanın gözü önünde küfrediyor. Üstelik yalnızca küfretmekle kalmıyor, küfürlü gönderileri beğeniyor, yayıyor, onlara alan açıyor. Bir zamanlar ağza alınmayan sözler şimdi haklı öfke kılıfıyla alkışlanıyor. Parmak uçlarımızla birbirimizin ruhunu oydukça enaniyetimiz daha da kabarıyor. Kibir şiştikçe azıyor, azdıkça daha sert, daha çok saldırıyor.
Saldırının en tehlikeli silahı ise yalan. “Ey iman edenler, size bir fasık bir haber getirdiğinde onu araştırın.” Hucurat suresindeki bu uyarı ortadayken, duyduğumuz her şeyi hakikat diye paylaşarak adaleti tersyüz ediyoruz. Ayetin devamındaki uyarı da en az kendisi kadar açıktır. “Yoksa bilmeden bir topluluğa zarar verir, sonra yaptığınıza pişman olursunuz.” Taymda ise ne pişmanlık var ne araştırma. Bir ekran görüntüsü, bağlamından koparılmış iki cümle, kimin attığı belirsiz bir iddia, dakikalar içinde binlerce kez paylaşılıp hüküm hâline geliyor. Yalanı yayarak hem toplumu hem de yürekleri dinamitliyoruz. Haber yalanlandığında ise kimse dönüp özür dilemiyor, helallik almıyor. Yanlış haber unutuluyor ama açtığı yara kalıyor.
Bu yangını hakikat arayışı körüklemiyor. Kişisel nefret, ideolojik kin, farklı görüştekine duyulan hınçla itibar suikastleri düzenleniyor. Kırpılmış videolar üzerinden fıkıhçılık oynanıyor, birkaç saniyelik bir görüntüden kişinin imanına, ahlakına, niyetine dair fetvalar dağıtılıyor. Kalp kırmaktan korkmamak, birinin ailesinin, çocuğunun o yazılanları okuyacağını hiç düşünmemek, farkında olmasak da ürkütücü bir hâl. Oysa bir mimiğin bile başka yüreklerde, hassas ruhlarda nasıl bir yara açacağını bilen bir geleneğin çocuklarıyız. Kur’an, Hz. Peygamber’in huzuruna gelen âmâ bir sahabiye yüzünü ekşitmesini bile bir sureyle anar ve o sure “yüzünü ekşitti” diye başlar. Kendisine yüzü ekşitilen adam bunu göremiyordu bile. Ama Allah görüyordu. Yüz ekşitmenin insanı nasıl paramparça edebileceğini bilircesine “Kardeşine tebessüm etmen sadakadır” diyen Peygamber Efendimizin bu inceliği ise taymda hiç hatırlanmıyor. Bir yüz buruşturmanın hesabını soran bir dinin mensupları olarak her gün binlerce kelimeyle birbirimizi yaralıyoruz.
Söz kalabalığının ardındaki itici güç çoğu zaman kibir ve ihtiras. Müslümanlar olarak her meselede söyleyecek bir sözümüz olmak zorundaymış gibi her şeyle ilgili fikir beyan ediyoruz. Ama asıl sorun, üzerine konuşulan konuların çoğunun bir Müslümanın hayatını ilgilendirmeyen şeyler olması. Acı olan şu ki bilgiyle, değerle, sanatla uğraşan, okuyan, düşünen, üreten Müslümanların bu mecradaki sayısı bir avuç. Bir kitabın, bir şiirin, bir filmin üzerine düşünülerek yazılmış birkaç satır ilgi görmezken bir kavga tweeti binlerce kez dolaşıyor. Kalanlar azgın azınlığın peşine sürüklenip başka gündemlerle meşgul. Sosyal medyada var olabilmek için taslak tweet dosyaları oluşturuluyor, uygun bir tweet ya da konu açıldığında anında yazılıp gönderiliyor. Buradaki komedi ise hemen her meselede akıl hocası kesilenlerin hayatında kitabın yer almaması. Kimi siyaset uzmanı, kimi ilahiyatçı, kimi ilişki üstadı. Evliliği, aşkı, kadın erkek ilişkisini birkaç cümlelik reçetelerle anlatan, bu rolü kendine kendisi biçmiş danışmanlar türedi. Hepsi kitapsız, bilgisiz modern çağ bilginleri.
Tablonun en sinsi hâli ise mahremiyetin vitrine konduğu yerde görünüyor. Müslüman karı kocalar, birbirlerine sarf ettikleri vıcık vıcık sözlerle, kurgulanmış sevgi gösterileriyle videolar çekiyor. Mahremiyet ayaklar altına alındıkça tıklanmalar artıyor, beğeniler çoğalıyor, yorumlar videoyu öne çıkarıyor, sponsora başvurmak için gereken şartlar tamamlanmaya çalışılıyor. Ar damarındaki yırtığın genişliği trend olmayı da belirliyor. Evin içi, odanın kapısı, kadınla erkeğin birbirine bakışı milyonların önüne seriliyor. Çoğu sahte, çoğu senaryolu. Daha vahimi, Allah’ın razı olmayacağı şeyler bir Müslüman yaşantısı, örnek bir aile hayatı diye sunuluyor. Tesettür vitrin malzemesine, kocanın giyim kuşamı ve efemine tavırları bir rol kostümüne, namaz bir sahnenin arka planına, dua bir videonun kapanışına dönüşüyor.
Bu manzara, bir halkın onurunun çiğnendiğini apaçık gösteriyor. Buna karşı önerilen çareler de en az bu manzara kadar yanlış ve birbirini besleyen iki kutupta toplanıyor. Bir yanda kendi cemaatinin, derneğinin, üstadının söylemlerini din diye temellendiren, dinin aslının yalnızca kendi yaşadıkları olduğunu söyleyen, kendileri gibi yaşamayan herkesi dinsiz sayıp dinden sürgün edenler var. Kendi dediklerini din diye sunan bu tavır açık bir yanlıştır. Öbür yanda ise mahalleye duyulan kızgınlığı, iktidara beslenen hıncı temel alıp özgürlüğü Batı tipi, sınırsızlaştırılmış bir şablona sokanlar var. Onlara göre kimse kimseye karışamaz, kimsenin yaptığına dokunulamaz. Bu sav da en az ilki kadar yanlıştır. Birincisi dini kendi tekeline alırken ikincisi onu yalnızca bir sese, bir öğüde indirger.
Oysa Allah yalnızca konuşan, uyaran bir Allah değildir. Gerektiğinde hak, hukuk ve kural dairesinde inananlardan eylem de ister. İyiliği emretmek, kötülükten sakındırmak bir öğüt olduğu kadar bir sorumluluktur. Bu yüzden her cuma ailenin önemine dair hutbe okutan Diyanet, 2025’i Aile Yılı ilan eden devlet, Aile Bakanlığı ve toplumun sağlığını, milletin bekasını aileye bağlayan bütün kurumlar bu tablo karşısında seyirci kalamaz. Bu kurumlar, mahremiyeti katleden, insanı cıvıklaştırıp kişiliksizleştiren, kurum olması gereken aileyi, yuvayı bir ekran hazzına indirgeyen sosyal medya canlılarına şiddete başvurmadan ve hukuk çerçevesinde müdahale etmelidir. Bu müdahale dinen farz, kanunen zorunludur.
Bütün bunlar yaşanırken insanın aklına ister istemez taymda Allah nerede sorusu düşüyor. Mekke müşrikleri bir gün Hz. Peygamber’e bir teklifle gelmişti. Bir yıl sen bizim ilahlarımıza ibadet et, bir yıl biz senin ilahına. Yani bir zaman bizim kurallarımız geçsin, bir zaman seninkiler. Cevap Kâfirun suresiyle geldi ve bu pazarlık kesin bir dille reddedildi. Bugün muhafazakar taymda yaşanan, bu teklifin kabul edilmiş hâli sayılmaz mı? Camide, cuma mesajında, profildeki ayette Allah’ın kuralları geçiyor. Taymda ise başka bir ilahın, nefsin, kinin, beğeni sayacının kuralları. Mekke müşriklerinin teklifiyle bizim hâlimiz arasındaki fark tam olarak neresi?
Bu gürültünün ardında yatan görülme arzusu, aslında ortada bir fark kalmadığını gösteriyor. İnsanlar yalnızca görülme ihtirasıyla hareket ediyor. Söylenen sözün doğruluğunun hiçbir önemi yok, görülmesi, okunması, beğenilmesi yeterli. Görünmeyen yoktur, paylaşmayan yaşamıyordur. Dinimiz bunun adını riya koymuştur, yani amelin Allah rızası yerine insanlar görsün diye yapılması.
Görülmek istemek, kendini sergilemek yeni bir şey sayılmaz. Duyguyu, düşünceyi dışa vurmayı da şimdiki insan icat etmedi. Meşhur mağara resimlerinden tutun da evlerin, şehirlerin üsluplarına, giyim kuşama, renklere, kumaştaki sembollere, çizimlere, halıya, takıya, sürmeye, makyaja, aklınıza gelecek her alanda insanın kendini ifade etme biçimi vardır. Bu ifade çoğunlukla estetik ve her şeyden evvel mahremiyet gözetilerek ortaya konmuş, bugünkü sosyal medyanın dili gibi talan edercesine bir saldırganlıkla, insan fıtratının vahşi taraflarını yuvasından çıkaran bir hâle bürünmemiştir. Çünkü tarih boyunca insan genellikle kendini yaratıcıdan bağımsız konumlandırmamıştır. Suretini ortaya koyarken bile bir bakışın altında olduğunu, sözünün ve hâlinin bir hesabı olduğunu bilmiştir.
Yine de istisnalar eksik olmamıştır. Bugünün sosyal medya yapısını kendi çağında yaşatan, Tanrı’yı hayatın dışında tutan toplumlar da çıkmıştır. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri cahiliye şiiridir. İşin ilginç yanı, cahiliye Arapları Allah’ı inkâr etmiyordu. Göklerin ve yerin yaratıcısını sorsanız Allah derlerdi. Ama bu kabul, övünmelerine, hicivlerine, şaraplarına, kavgalarına hiçbir sınır çizmiyordu. Allah vardı ama hayatın içinde yoktu.
Cahiliye şiiri ile bugünün taymı arasındaki benzerlik bir teşbihten öte. Cahiliye şairi ne yapardı? Kendini ve kabilesini överdi, rakibini aşağılar, rezil ederdi. Kendi tarafının büyüğünü göklere çıkarır, ölülerine ağıt yakarken bile sözünün parlaklığıyla gönül çelmeye uğraşırdı. Taymda yapılan da bundan farksız. Kendini övmek, rakibi rezil etmek, kendi tarafının liderini yüceltmek, bir felakette ağıt yakarken bile kendi cümlesini parlatmak.
Bu şiirin bir de sahnesi vardı. Mekke yakınlarında her yıl kurulan Ukaz panayırında şairler kabilelerinin şerefi için yarışırdı. Panayırın hakemi çoğu zaman Nâbiga ez-Zübyânî idi. Cahiliye döneminin en büyük şairlerinden sayılan, sözüne saraylarda bile itibar edilen bu yaşlı şair, rivayete göre kırmızı deriden bir çadır kurar, şairler önünde şiirlerini okur, o da hükmünü verirdi. Bugün trend listeleri, alıntı sayıları, beğeni sayaçları o çadırın işini görüyor.
Ukaz’da hükmün neye göre verildiğini gösteren bir hikaye var. Hassan bin Sabit, Nâbiga’nın huzurunda kabilesiyle övündüğü bir beyit okur. Nâbiga onu yerden yere vurur. Övünmek için seçtiği kelimelerin küçük kaldığını, üstelik babalarıyla övüneceği yerde oğullarıyla övündüğünü söyler. Ortada hakikate dair tek bir itiraz yoktur. Mesele övünmenin yeterince büyük olup olmadığıdır. Taymdaki tartışmalar da tam olarak böyle işliyor. Kimin haklı olduğuna bakılmıyor, kimin daha yüksek sesle övündüğü ölçülüyor. Hiciv ise bu dünyanın silahıydı. İyi bir hiciv bir kabilenin şerefini kılıçtan daha ağır yaralardı. Şairler savaşın öncü kuvvetiydi, kılıçlar çekilmeden önce dizeler atılırdı. Bugünün linç kültürünün atası o dizelerdir.
İslam, cahiliyenin bu övünme ve aşağılama kültürünü bitirmeye gelmişti. Bunu da şiiri yasaklayarak yapmadı, dönüştürerek yaptı. Hassan bin Sabit kabilesiyle övünmeyi bırakıp Peygamber’in şairi oldu. Ka’b bin Züheyr önce Peygamber’i hicvetti, sonra gelip Bânet Suâd kasidesini okudu ve Peygamber ona hırkasını verdi. Söz, övünmenin aracı olmaktan çıkıp arınmanın aracına dönüşebiliyordu. Her vadide şaşkın dolaşan, yapmadıklarını söyleyen şairin yerine sözünün hesabını bilen bir şair doğmuştu.
Bugün eksik olan da bu dönüşümün kendisidir. Muhafazakar taymda olan, o panayırın kendi elimizle yeniden kurulmasıdır. Taym, İslam’ın kapattığını sandığımız Ukaz panayırının ta kendisidir. Ve tıpkı cahiliyede olduğu gibi, bu panayırda da Allah’ı inkâr eden yoktur. Sadece sözün içinde O’na yer yoktur.
Bu mesele birçok topluluktan, birçok sanat eserinden örneklerle çoğaltılabilir. Ama içlerinden biri var ki bizim hikayemizi neredeyse birebir anlatır. Bizdeki dönüşümün nasıl tersine işlediğini en iyi gösteren bu anlatı, Direkli Simeon’un hikayesidir. Beşinci yüzyılda Halep yakınlarında yaşamış Simeon adında bir keşiş, dünyanın kalabalığından kaçmak için bir sütunun tepesine çıkar ve rivayete göre otuz yılı aşkın bir süre oradan inmez. Yağmurda, güneşte, kışta orada dua eder. Hristiyan dünyası onu bu yüzden Direkli Simeon diye anar. Hikayenin ironik yanı, dünyadan kaçmak için çıktığı sütunun onu dünyanın en çok bakılan adamı yapmasıdır. Uzak diyarlardan insanlar onu görmek için akın eder. İnziva, seyirlik bir şeye dönüşür.
Luis Buñuel bu efsaneyi Çöldeki Simon filminde yeniden anlatır. Simon sütununun tepesindedir, şeytan ise türlü kılıklarda aşağıdan ona seslenir. Bir masum kız olur, sakallı bir İsa olur, bir kadın olur. Simon her seferinde direnir. Filmin en keskin sahnelerinden birinde Simon, elleri kesilmiş bir hırsızın ellerini mucizeyle geri verir. Toplanan kalabalık izler, kısa bir şaşkınlık geçirir, sonra omuz silkip dağılır. Elleri iade edilen adamın ilk işi ise hiçbir şey olmamış gibi karısına ve çocuğuna dönüp hadi tarlaya gidip işimize devam edelim demek olur. Bu sahnede kahkahayı patlatırız ama kendi gerçeğimizle yüz yüze gelince kahkaha ani bir yutkunmaya dönüşür. Mucize gerçekleşmiştir ama kimsenin hayatında bir şey değişmemiştir. Bugünün taymında da her gün mucizeler, ayetler, hakikatler paylaşılır. Bir beğeni alır, bir kaydırmayla geçilir.
Filmin sonu ise bütün hikayenin anahtarıdır. Şeytan, onca yıl direnen Simon’u sütunundan alıp yirminci yüzyılın bir şehrine, gürültülü bir gece kulübüne götürür. Gençler delice dans ederken Simon, artık modern kıyafetler içinde, bir köşede oturur ve seyreder. Bir zamanlar uzak diyarlardan seyrine gelinen adam, artık seyreden adamdır. Şeytan onunla mücadele etmeyi bırakmıştır, çünkü buna gerek kalmamıştır. Sütunda yenemediğini gürültünün içinde kendiliğinden yenmiştir.
Türkiye Müslümanlarının son yirmi yılı biraz bu hikayeye benziyor. Mağduriyet yıllarında sütunun tepesindeydik. Dünya bize sırt çevirmişti ama biz yüzümüzü Allah’a dönmüştük. Yalnızca O’nun bakışı bize yetiyordu. Sonra sütundan indik. Klozetin konforuna, taymın gürültüsüne, beğeni sayaçlarının çadırına. Kimse bizi oradan zorla indirmedi, kendi ayağımızla indik. Ve şimdi o gece kulübünün bir köşesinde oturmuş, dans edenleri seyrediyoruz.
Başlıktaki soruya yeniden dönecek olursak, muhafazakar taymda Allah var mı? Var. Kimse O’nu inkâr etmiyor. Profillerdeki ayetlerde, biyografilerdeki besmelelerde, cuma mesajlarında duruyor. Ama bir küfürden önce hatırlanmıyor, bir video paylaşılmadan önce hesaba katılmıyor, bir hicvin altına imza atılırken sorulmuyor. Allah var ama hayatımızın içinde değil, vitrinimizde. Belki de sormamız gereken soru başka: Allah bizi görüyor, peki biz hâlâ O’nun bize baktığını hissediyor muyuz?
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
