Yunus Emre Erdölen

Daron Acemoğlu ile The Economist’in kavgası liberalizmin geleceğini belirleyecek bir iç savaş. Acemoğlu uzun süredir sosyal liberalizmi, yapay zekânın regüle edilmesini savunuyor. Şimdi ise “işçi sınıfı liberalizmi” kavramıyla karşımızda. The Economist’in Daron Hoca’ya öfkeyle saldırmasının da sebebi bu sol fikirler.

Hakkındaki intihal iddialarının ardından önce Cambridge’ten istifa etti, ardından evinde ölü bulundu. Cambridge’nin en genç siyah hocası olarak tarihe geçen Jason Arday, artık dünyanın en büyük kültür savaşının ilk kurbanlarından biri. Bu savaşın cephesi ise üniversiteler.

András Baka, bu hafta Macaristan’ın yeni Cumhurbaşkanı seçildi.Baka, Yüksek Mahkeme’nin eski başyargıcı.Orbán’ın otokratik yargı reformunu eleştirdiği için görevden alınmıştı. Orbán 16 sene sonra seçimleri kaybedince Baka intikamını aldı. Hukuk devleti adına sembolik bir zafer.

İsrail lobisinin 70 milyon doları, Abdulrahman Muhammed El-Sayed’i durdurmaya yetmedi. El-Sayed, Amerika’nın ilk Müslüman senatörü olabilir. Bu tarihi başarının arkasında sosyalist Türk big boy Hasan Piker ve İsrail karşıtı Yahudi senatör Bernie Sanders var. Bir Arap, bir Türk ve bir Yahudi el ele verip İsrail lobisini yendi.

Nolan, Troya’nın hesabını yeniden açtı. Hesabı kim kesecek meçhul, fakat Troya’nın seramikleri Erdölenler’dendi. Homeros’un Odysseus’u kurnaz bir savaş kahramanıydı. Nolan’ın Odysseus’u ise Gazze’de bebekleri katlettiği için uykuları kaçan İsrailli bir asker.

Hindistan’da on binlerce genç günlerdir Modi hükümetini protesto ediyor.Gençler yeni bir parti kurdu: Hamamböcekleri Halk Partisi.

İsrail, Amerika’yı kaybediyor.Trump, Netanyahu’ya öfkeli.Başkan yardımcısı JD Vance,İsrail’i azarlamaya devam ediyor.İlk kez Kongre’de Demokratların yarısı İsrail’e yardımların kesilmesi için oy kullandı.Gazze dünya gündeminde düştü, ama Amerika siyasetini etkilemeye devam ediyor.

Külliye’yi görünce en çok şaşıran NATO lideri İzlanda başbakanıydı. 38 yaşındaki Kristrún Frostadóttir, Ankara’dan evine en mutlu dönen lider. Türkiye’deki hayranları sayesinde Instagram’daki takipçi sayısı kendisine oy verenleri beşe katladı. Biz de farkında olmadan İzlanda’ya 400 senelik bir borcumuzu ödemiş olduk.

29 yaşındaki Filistin aktivisti sosyalist Melat Kiros, 29 senedir Kongre’de vekillik yapan İsrail destekçisi Diane DeGette’yi sandığa gömdü. Hıristiyan Etiyopya göçmeni genç kadın, Gazze’ye destek veren bir mektubu imzaladığı için işten atılmış ve borçlarını ödeyemediği için barmenlik yapmıştı.

New York’ta renkli devrim zamanı. Kongre önseçimlerini Filistin destekçisi Yahudi bir sosyalist, sonradan Müslüman olan feminist bir Filistin aktivisti ve sendika üyesi garson bir komünist kazandı. İsrail karşıtı sosyalistlerin zaferinin sırrı ise Zohran’ın desteği. New Yorklu solcular tarihi zaferi “İnşallah” sloganlarıyla kutladı.

Peter Thiel’in ifşa edilen Diyalog grubu, teknopat milyonerin kurmak istediği paralel dünya devletinin en önemli adımlarından biri. Bir şirket gibi yönetilecek bu yeni dünyada halkın, demokrasinin, yoksulların, hakkın ve hukukun yeri yok.

Yüz binlerce Arnavut, günlerdir Trump’ı protesto etmek için sokakta. Trump’ın kızı Ivanka Trump ve damadı Jared Kushner, eski askeri üs olan ıssız bir adayı alıp lüks bir tatil beldesine çevirmek istiyor. Bu nobran şımarıklığın önündeki tek engel ise Arnavut’un inadı.

Ermenistan, yarın sandık başında. Eşinden ayrıldığı dönemde müzik açıp uzaklara daldığı yayınlarla Instagram fenomenine dönüşen Paşinyan’ın kavgası ise aşkından büyük. Ermenistan’a kalıcı barışı getirmek, anayasayı değiştirmek ve Rusya’nın etkisini kırmak. En büyük rakibi ise milliyetçilik.

Palantir’in 22 maddelik manifestosu, hem bir muhtıra hem de nobran bir bağımsızlık bildirgesiydi. Rızamız hilafına vatandaşı yapıldığımız Teknopatistan’ın kurucu babaları Peter Thiel ve Alex Karp, köktendinci faşist fikirleriyle yeni bir dünya kurmak istiyor.

Macaristan başbakanı Orbán, Rusya ve ABD’nin desteğine rağmen 16 yıl sonra koltuğu kaybetti. Muhafazakâr sağ siyasetin karizmatik elit prensi Péter Magyar, önce hükümetten istifa edip muhalefete geçti, sonra %52 oyla seçimleri kazandı. Her ağacın kurdu özünden çıkıyor. Péter Magyar, şimdi dünyanın en meşhur kurtlarından biri.

Trump, Macaristan seçimlerine de karıştı. Başkan Yardımcısı Vance, anketlerde geride gözüken Viktor Orbán için Amerikan bayrakları eşliğinde miting düzenledi. Orbán kaybederse Trump 2026 ara seçimlerinden önce Budapeşte’de de sandığa gömülecek.

Trump ara seçimleri kaybedip azledilirse, direksiyona geçecek başkan yardımcısı JD Vance. İran Savaşı uzadıkça Vance’nin önündeki tüm engeller temizleniyor, dünya Vance’nin hayalindeki düzene evriliyor.

Trump’ın müzakere çabaları blöf değil, çaresizlik. Trump telafisi imkansız kayıpları önlemek için ya İran’ı müzakereye ikna etmek ya da ABD’yi çamura saplayıp kara harekatını başlatmak zorunda.

İran Savaşı, İran’dan önce ABD’ye rejim değişikliği getirebilir. Terörle Mücadele Direktörü Joe Kent’in istifası Amerikan halkının savaş karşıtlığının sonucu. Irak gazisi eski bir CIA ajanı olan Kent, istifasıyla Trump’ın dayandığı duvarın ilk tuğlasını çekti. Devamı gelecek.

Mikail, sadece son kez gördüğü annesine değil; Amerika’nın her şeye muktedir olduğu eski dünya düzenine de el salladı. İran rejimi beklentilerin aksine iki haftadır yıkılmadı, savaş Körfez’e yayıldı, dünya ekonomisi sarsıldı. Dubai’nin “beyaz yaka” miti yıkıldı, İsrail’in Demir Kubbesi delindi. İran da zayıflıyor, ama ezberler de ters yüz oluyor.

56 yıl önce Vietnam’ın işgaline karşı çıkıp “düşman” askerlerini ziyaret ettiği için “Hanoi” lakabını alan Jane Fonda, 88 yaşında bugün yine sokakta. Bu sefer İran Savaşı’nı protesto ediyor.

James Talarico, Demokrat Parti’nin Teksas senatör adaylarından. Talarico sadece bir siyasetçi değil; liberal dindar bir kilise vaizi. Talarico belki önseçimleri kaybedebilir, ama demokrat bir dindarlık hikayesini yazdı bile.

Münih Güvenlik Konferansı’ndan sonra Trump Amerikası’nın bize sunduğu menü netleşti. Seçenekler biraz tatsız: Rubio’nun şerbetli siyasal Hıristiyancılığı, teknopatların drone ile fırlatmak istedikleri idrarları. Şimdilik tek alternatif ise sosyalist Cortez’in baklavası.

Trump’ın dünyasında ideolojik ezberler de müesses nizam gibi eriyor. Geçen hafta Venezuela’nın devrimci sosyalist lideri Delcy Rodríguez eski başkan Maduro’yu kaçıran Amerikalı yetkilileri özel törenle ağırladı, petrol tesislerini gezdirdi. Amerikalı sosyalist Alexandria Ocasio-Cortez ise NATO’nun kutsandığı Münih Güvenlik Zirvesi’nde sosyalist dış politika vizyonunu açıkladı, işçi sınıfının sesini taşıdı, 2028 başkan adaylığı için nabız yokladı. Yükselen solun merkezi artık Latin Amerika değil, ABD olacak gibi duruyor.

Porto Rikolu şarkıcı Bad Bunny, Super Bowl devre arasında 135 milyon kişiyi ekrana kitleyerek tarihi bir rekor kırdı. Bad Bunny’nin Amerikası, Trump’ın Amerikasından daha renkli, kapsayıcı ve tabii ki eğlenceli.

Epstein belgelerinin bize ulaşmasının arkasında sosyalist bir Hint göçmen ile Kentuckylı bir muhafazakarın dostluğu var. Khanna ve Massie sadece Epstein’in bağlantılarını ifşalamakla kalmadı; aynı zamanda küresel siyasetin dengelerini altüst etti.

Yıllarca küreselleşmenin, liberal dünya düzeninin övüldüğü Davos; bu sene 6. Filo’yu denize dökmek isteyen küçük bir sosyalist partinin Taksim’deki kurultayı havasında geçti. Belçika başbakanı Amerika’nın kölesi olmayacağını ilan edip Marksist yazar Gramsci’ye atıf yaptı, Kanada Başbakanı Mark Carney ise Trump’ın yıktığı kurallara dayalı dünya düzeninin en baştan itibaren yalan olduğunu itiraf etti. Çinli muhalif sanatçı Ai WeiWei’nin yıllar sonra memleketine dönüp Batı’yı eleştirmesi ve Çin’i övmesi de aynı hikayenin bir parçası. Trump, dünyayı çok derin bir uykudan uyandırdı. Davos’taki bu butik komünist ayaklanmanın ardında çok büyük bir küresel değişimin ayak sesleri var.

Trump, için dünya evde bunaldığı zaman keyfince sıkabileceği bir stres topu. Keyfine göre yatağından devlet başkanı kaçırıyor, Grönland’ı tehdit ediyor; fakat Minnesota’daki protestoculara sözünü geçiremiyor. Göçmen polisi ICE’nin üç çocuk annesi Reene Good’u arabasında katletmesi üzerine Trump karşıtı eylemler daha da alevlendi. Trump’ın amacı, Demokrat Partili şehirlerde kaosu arttırmak ve olağanüstü İsyan Yasası’nı devreye sokarak orduyu sokağa çıkarmak, muhaliflerinin üstüne salmak. Ne trajik ki, dünyadaki kaosun sebebi de çözümü de Amerika’daki Trump’a karşı verilen demokrasi kavgası. Bu kavganın en büyük neferleri de çocuklarını okuldan eve, evden buz hokeyi kurslarına taşıyan helikopter anneler.

Trump, Maduro ve Venezuela’dan sonra gözünü Danimarka Krallığı’na bağlı Grönland’a çevirdi. Kendini dünyanın kralı olarak gören ABD başkanı, Grönland’ı satın almak, Danimarka kabul etmezse işgal etmek istiyor. Danimarka’nın sistematik asimilasyon politikaları altında yıllardır sömürülen Grönland halkı ise Trump’ın başlattığı bu küresel yangını bir fırsata çevirip bağımsızlıklarını ilan etme derdinde. 57 bin Grönlandlı, bu kaosu tarihi bir fırsata çevirirse bu tüm dünyaya örnek bir strateji dersi olabilir. Ne de olsa Trump karşısında kaybedeceğimiz tek şey zincirlerimiz.

Trump emri verdi, Amerikan askerleri Venezeula Cumhurbaşkanı Maduro ve eşinin yatak odasını basıp pijamalarıyla ABD’ye kaçırdı. Maduro ve eşi, New York’ta uyuşturucu kaçakçılığı ve narkoterörizm suçlarından yargılanacak. Trump’ın derdi ne demokrasi ne uyuşturucu, kendisinin de açıkça belirttiği üzere Venezuela petrolleri ve ABD’nin çıkarları. Geçmişte kapalı kapılar ardında yaşanan Trump’ın yeni dünyasında artık gözlerimizin önünde. Sert gücün nobranlığı tüm sahiciliği ve vahşetiyle çırılçıplak. Bu nedenle ciddi ciddi oturup da “Maduro iyidi, kötüydü, saldırı hukuka aykırı uygundu” diye tartışmanın da bu yeni dünyada pek bir önemi yok.