Umar Khalid, belki New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani dışında pek kimsenin ismini zikretmediği ve hatta tanımadığı biri. Fakat dünyanın en büyük demokrasisinin, en ünlü siyasi tutsağı. Tam altı yıldır tutuklu. Tek bir mahkemeye çıkmadı, hakim yüzü görmedi. Hakkındaki iddialara herhangi bir duruşmada yanıt verme şansı bile olmadı.
Umar Khalid, kendisini “radikal demokrat” olarak tanımlayan Hint bir Müslüman aktivist. Her geçen sene otoriterleşen Hindu köktendinci Modi hükümetine karşı sokak protestoları düzenleyen genç bir akademisyen adayıydı. Hindistan’ın en iyi sosyal bilimler üniversitesi olan Jawaharhal Nehru’da doktora yaptığı senelerden itibaren hükümetin aşırı sağcı hamlelerini protesto ediyor, doktora tezinde çalıştığı konuları pratiğe de döküyor.
Hindistan bu genç adamı, Modi’nin Müslümanları vatandaşlıktan atmak için özel olarak çıkardığı vatandaşlık düzenlemelerine karşı gelmesi, “belgelerini kaybedenlerin vatandaşlıktan atılması” gibi kuralların fiilen Müslümanların oy ve yurttaşlık haklarını gasp etmek için kullanıldığını afişe etmesiyle tanıdı.
Müslüman olmayan özgürlükçü Hint gençlerine de hitap eden karizmatik aktivist sadece halkın değil, Modi hükümetinin de dikkatini çekmişti. Doktora tezini yazması engellenmeye çalışıldı, suikast girişimine uğradı, gözaltına alındı.
Son darbe ise 2020 Delhi pogromu ile vuruldu. Hindu faşistler, vatandaşlık yasalarını protesto eden Müslümanlara tepki göstermiş, camileri, dükkanları ve Müslümanların evlerini yağmalamış, yakmış, onlarca sivil katletmişti. Modi’nin polisleri ise kenarda durarak Müslümanların katledilmesini izlemişti.
Umar Khalid, olaylar sırasında Delhi’de bile olmamasına şiddet olaylarını azmettirmek nedeniyle tutuklandı, hapse atıldı. Müslümanların topluca katledildiği bir pogromun faturası Müslümanların en barışçıl ve zeki aktivistine kesilmişti.
Genç adamın üstüne beton dökülmüştü. Kefalet ile tutuksuz yargılanma talepleri soyut gerekçelerle reddedildi. Hiçbir delile dayanmayan iddianamelerle büyük şiddet olaylarını organize etmekle suçlandı. Muhalefet ise, Modi hükümetinin “bunlar İslamcı, bunlar terörist, bunlar bölücü” suçlamalarından çekindiği için Umar Khalid’in ismini ağzına bile almadı.
Khalid, altı yıldır hapiste. Durmadan kitap okuyor. Ülkede yaşananları uzaktan takip ediyor. Geçen hafta ismini zikredip özgürlüğünü talep eden nadir siyasetçilerden biri New York’un Hint kökenli Müslüman belediye başkanı Zohran Mamdani oldu.
Zohran’ın bu desteği belki sürprizdi. Fakat esas sürpriz destek Hindistan’dan geldi.
Hamamböcekleri Halk Partisi genel başkanı Abhijeet Dipke.
Abhijeet Dipke, binlerce Hint gencin katıldığı protestoları organize ederken çok kritik bir açıklama yaptı ve “İsmim Halid veya dinim İslam olsaydı, şu anda hapisteydim” diyerek ülkedeki ikili hukuk rejimine dikkat çekti.
Ülkenin Müslüman azınlığına belki de çok dar bir zamanda selam gönderdi.
Dipke’nin bu “selamı”, tüm dünyanın Hindistan’da olanlara sırtını döndüğü veya umursamadığı bir dönemde altın değerinde.
Sadece Müslümanlar için değil, dünyanın en büyük demokrasisiyken dünyanın en hızla geri giden demokrasilerinden birine dönüşen Hindistan’ın geleceği için de.
“Dokunulmaz adam” nasıl muktedire dokundu?
Genç aktivistin, Müslüman azınlığa sahip çıkması raslantı değil. Abhijeet Dipke de tıpkı Müslümanlar gibi dışlanan bir kesime mensup. Genç adam, Hindu kast sisteminin en altında yer alan bir “Dalit” yani, “dokunulmaz”.
Zor şartlarda okuyan Dipke, Hindistan’da aldığı gazetecilik eğitiminin ardından siyasal iletişim alanında çalışmış, ardından Boston Üniversitesi’nde halkla ilişkiler yüksek lisansı yapmak için ABD’ye gitmiş.
Eşitlik hukuki düzeyde sağlansa da gündelik hayatta her şeye rağmen ayrımcılığa maruz kalan bir Dalit için ABD’de yüksek lisans yapmak büyük bir başarı. Dipke de bunun hakkını vermiş olsa gerek ki önüne çıkan ilk fırsatta aldığı eğitimin kalitesini gösterdi.
Tüm gurbet kuşları gibi ülkesindeki gelişmeleri takip eden Dipke, Modi destekçisi Yüksek Mahkeme başkanı Surya Kant’ın bir duruşma sırasında ülkedeki düzeni, siyasetçileri ve elitleri eleştiren işsiz gençlere “hamamböcekleri” demesi karşısında çok öfkelenmişti.
Dipke bu olumsuz hakaretleri üstlenip olumlu bir iletişime çevirme stratejisini uygulayarak çevrimiçi bir kampanya başlattı ve sosyal medyadan milyonlarca Hint gence bir soru yöneltti.
“Ya bütün hamamböcekleri bir olursa?”
Kısa bir süre içerisinde binlerce gencin dikkatini çeken bu paylaşım üzerine Dipke, gayriresmi bir siyasi parti kurdu ve Modi’nin partisinin ismiyle de dalga geçerek “Hamamböcekleri Halk Partisi” adına hesaplar, siteler açtı; ülkede yaşanan yolsuzluklara karşı etkili bir manifesto yazdı, yapay zeka ile propaganda içerikleri üretmeye başladı.
Sadece bir günde partiye 50 bin kişi katıldı, kısıtlamalara rağmen Instagram hesabı 22 milyon kişiyi geçti. Hamamböcekleri Halk Partisi, iktidar partisinden çok daha aktif bir sosyal medya görünürlüğüne sahip artık.
Dipke, sadece komik içerikler yapan bir siyasi hicivci değil. Hindistan’da özellikle milyonlarca gencin girdiği merkezi sınavlarda soruların çalınması, satılması ve sızdırılmasına, bu nedenlerle sınavların durmadan iptal edilip tekrarlanmasına, gençlerin bu stresi kaldıramayarak intihar etmesine odaklanıyor.
Din, kast, ırk, cinsiyet fark etmeksizin tüm gençleri yatay kesen ve muhalefetin bugüne kadar gündemine almadığı bir konunun sözcüsü oldu. İş bulamayan, sistemin kenara ittiği, hor görülen ve tüm emekleri çalınan gençlerin siyasetteki sesine dönüştü.
Sosyal medya kampanyasını sokağa taşımaya karar veren Dipke, ABD’den Hindistan’a dönmeye ve tutuklanma pahasına gençleri sokağa çağırdı.
Dipke ve “hamamböcekleri” işte bu nedenle 6 Haziran’dan beri sokakta. Onbinlerce genç, Hindistan’ın son yıllardaki en büyük protestolarını düzenliyor, düzenli olarak Jantar Manhar’da toplanıp meclise yürümeye çalışıyor.
Protestolar için dönüm noktası ise ünlü eğitim aktivisti Sonam Wangchuk’un gençlere destek verip açlık grevine başlamasıydı. Bir kişinin bedenini bir fikir uğruna tehlikeye atması Hint siyasi kültürü için önemli. Bu nedenle Sonam’ın bu kararı protestoları daha da büyüttü, muhalefetin de dikkatini çekti.
Tam da bu nedenle Modi hükümeti, Sonam’ın gösterilerden sürükleyerek çıkardı ve iradesi hilafına bir hastaneye kapattı.
Gösterilerin giderek büyümesi üzerine ise Delhi emniyet müdürü değiştirildi, çok sert müdahaleler için hazırlık yapıldı ve gençlere ağır şiddet uygulandı. İddialara göre, Delhi polisi göstericileri kötü göstermek için önceden yakılmış araçları bile protestoların yapıldığı meydana getirdi.
Gösteriler diğer şehirlere de yayıldı. Diğer şehirlerden Delhi’ye gelenlerin sayısı her gösteride arttı. Gençler trenler, otobüslerle şehre geliyor, polis şiddetine rağmen gösterilere katılıyordu.
Hamamböceklerinin talebi net: Skandallar nedeniyle hükümetin özür dilemesi, intihar eden öğrencilerin ailelerine tazminat verilmesi ve soruların çalınmasını engellemeyen Eğitim Bakanı’nın istifa etmesi.
Modi ise inatla bakanına sahip çıkıyor. Bakanlık bürokratlarını görevden aldı, soruları çalanların yargılanması için hızlı işleyen özel mahkemelerin kurulmasını sağladı; fakat göstericilerin en büyük talebini yok saydı.
Kızı yurtdışında okurken sorumlu olduğu öğrenciler soruların çalındığı, sınavların tekrar edildiği bir düzende intihara sürüklenen Eğitim Bakanı ise tüm gençlerin nefretini kazandı, Hindistan’daki yozlaşmış elit düzenin yeni yüzü.
Gösterilerin büyümesi üzerine her ne kadar Modi defalarca açıklama yapıp öğrencileri anladığını söylese de Eğitim Bakanı’nın istifa etmemesi öfkeyi diri tutuyor. Polisin sert müdahalesi nedeniyle genç bir kadın da yoğun bakımda.
Sonam açlık grevini dokuz kilo kaybettikten sonra uzlaşı sağlanmasını kolaylaştırmak amacıyla günler sonra sonlandırdı.
Gösterilerin Bangladeş’te, Sri Lanka’da olduğu gibi hükümeti devirmesi Modi’nin halk nezdindeki yoğun desteği ve her seçimde rekor kırması nedeniyle imkansız.
Fakat “hamamböcekleri” şimdiden siyaseti değiştirmeye başladı bile.
Zira ülkede artık gerçek bir muhalefet var.
Siyaset nasıl yapılır?
Hindistan’ın ana muhalefet partisi ülkenin ilk başbakanı Jawaharhal Nehru’nun merkez sol Kongre Partisi. Kongre Partisi ülkenin kurucu partisi. Yönetimi babadan çocuklara geçen bir aile partisi. Nehru’nun kızı Indira Gandhi ve çocuklarının yönetimi elinde tuttuğu Kongre Partisi, bir milyar kişinin yaşadığı eyaletlere ve kültürlere bölünmüş Hindistan’daki nadir ulusal partilerden. Farklı muhalefet partileri olsa da bu partilerin ulusal çapta örgütlenmesi, her bölgede seçime girmesi zor. Gandhi soyadının tüm ülkede tanınması, Nehru ve torunlarının en bilinen siyasetçiler olması muhalefetteki bir değişimi de zorlaştırıyor.
Gandhilerin bugünkü veliahtı (Mahatma Gandhi ile bir akrabalıkları yok) ise Rahul Gandhi.
Rahul Gandhi, Kongre Partisi’nin fiili lideri, Parlamento’daki ana muhalefet lideri. İtalyan asıllı annesi Sonia Gandhi ise partinin parlemento başkanı. Rahul’un kardeşi Priyanka Gandhi ise hem abisinin danışmanı hem de vekil.
Gandhi ailesi, Hindistan’ın sağcı Modi ile otoriterleştiği bir dönemde bile aile bağlarıyla partiyi ayırmaktan kaçınıyor. Rahul Gandhi partisinin olumsuz imajını sıfırlamak için ülkeyi baştan sona yürümesine, bütün muhalefeti bir araya getiren bir ittifak kurmasına, gözaltına alınıp tutuklanmasına, vekilliğinin düşürülmesine rağmen Modi’nin oy oranına yaklaşamadı. Hatta seçim hesapları nedeniyle kurulup %40’lara çıkan muhalefet ittifakının bile dağılmasını engelleyemedi.
Rahul Gandhi’nin halka inmesinin son vesilesi ise hamamböcekleri oldu. Rahul ve muhalif vekiller günler sonra göstericileri fark edip destek vermek için Başbakanlık Konutu’na yürüdüler; oturma eylemi yaptılar. Hindistan’da dokunulmazlık farklı bir şekilde düzenlendiği için polis vekillere müdahale etti, Rahul Gandhi kısa süreliğine gözaltına alınıp karakola sürüklendi.
Bunun üzerine 80 yaşındaki Sonia Gandhi destekçileriyle birlikte karakola yürüdü, Rahul Gandhi gece saatlerinde serbest bırakıldı. Kardeşi Priyanka da gözaltına alınanlar arasındaydı.
Hamamböcekleri Hindistan’ın müesses nizam muhalefetine de siyaset yapma imkanı tanıdı. Bugüne kadar sıkıcı konuşmalar yapan birçok vekil gençlerin sloganlarını öğrendi, konuşmalarında kullandı, gençlerin somut ve gündelik hayata dokunan taleplerini dile getirerek yeni bir söylemin doğmasını sağladı.
Gençler muhalefete mesafeli. Özellikle bugüne kadar seslerinin duyulmaması nedeniyle pek de affedecek gibi değiller.
Yine de muhalefet ilk kez gençlerle birlikte tüm Hindistan’a seslenme, soyut vaatler ve kavramlar içeren nutuklar yerine gündelik hayata dokunan söylemler kullanma şansı yakaladı. Rahul Gandhi yerlerde sürüklenerek altın kaşıkla doğan çocuk imajını yenileme fırsatı kazandı.
Fakat esas mesele bugüne kadar Modi’nin her türlü hatasına, ekonomik sıkıntıya, hukuksuzluğa rağmen kazanmayı beceremeyen muhalefetin aldığı dersler değil.
Esas mesele, yeni doğan bu muhalif hareket.
Yok sayılan, hor görülen, soruları ve hayatları çalınan gençler; kastları, dinleri, cinsiyetleri, ırkları yok sayarak herkesi etkileyen somut bir gündelik sorun etrafında bir araya geliyor; bugüne kadar kendilerine dayatılan tüm ezberlerle dalga geçerek hepsinin içini boşaltıyor ve yeni bir hareket örüyor.
Hamamböceklerinin bugüne kadar siyasetçilerin yok saydığı, ağzına almadığı Müslümanları fark etmesi, onların mücadelesine hakkını vermesi de bunun kanıtı.
Bu nedenle Hindistan’daki en kaliteli aydınlarından gerçek muhalif Arundhati Roy da göstericilere destek vermek için gençlerle bir araya geldi. Onlara destek açıklamaları yazıp eylemlerine katıldı.
Hamamböceklerinin manifestosu ise geleceğe dair umut veren diğer gelişmelerden.
Hamamböcekleri sadece eğitim sistemine dair değil yargı bağımsızlığına, kadın-erkek eşitliğine dair de somut vaatler talep ediyor. Yüksek Mahkeme’nin bağımsız olması, seçim kurullarının denetlenmesi ve tarafsızlığının sağlanmasını istiyor. Meclis’te kadın erkek sayısının eşit olması gerektiğini vurguluyor.
Özellikle internet sitelerinde “nasıl organize olunur?” başlıklı metinlerle hak talep etmek isteyen gençlere somut öneriler ve tavsiyeler veriyor; büyük bir insan kaynağı ağı kuruyor.
Hindistan hükümetinin gençlere cevabı ise “Soros ajanı, Batı piyonu, Pakistan kuklası ve gizli Müslüman” olmak gibi ithamlar. Gençlerin özellikle dinsiz olduğunun vurgulanması trol medyanın tipik taktiği.
Bütün bu engellere rağmen Hindistan’da bir şeyler değişmeye başladı bile.
Uzun bir süre sonra ilk kez kimseyi geride bırakmak istemeyen, yaratıcı, komik ve sokağın diliyle gündelik hayatı dert edinen birileri var.
İlk kez Modi ciddi bir muhalif ile karşı karşıya. Trump’ın kankası, İsrail’in gelecekteki yeni abisi Modi’nin yeni baş belası tıpkı kankaları gibi solcu gençler oldu.
Dünyanın en büyük demokrasisinin faşist köktendinci bir apartheid rejimine dönüşmesinin şimdilik önündeki en büyük engel işte bu genç hamamböcekleri.
Belki Modi bu nedenle son günlerde dalga geçilen “artık temiz olmalıyız” açıklamasını yaptı. Hamamböcekleri ismini alan gençlere dolaylı bir mesaj yolladı.
Soruların çalındığı, yolsuzlukların yapıldığı, azınlıkların katledildiği bir ülkede pisliğin sebebini ülkesinin evlatlarında gördü.
Hindistan sokaklarının temizlenmesi gerektiği konusunda Modi sonuna kadar haklı.
Fakat sanırım sokakları temizleyecek olan Modi değil, hamamböcekleri.
Hindistan’ın geleceği de işte bu nedenle haşeresi bol bir demokrasiye bağlı.
İlgilisine öneriler:
- Hamamböceklerinin resmi sitesihttps://www.cockroachjantaparty.org/
- Rahul Gandhi hakkında daha önce yazdığım profil yazısı: https://serbestiyet.com/gunun-yazilari/gandhinin-iktidar-yuruyusu-sakin-sakin-orta-seritten-124379/
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
