Çoğu kez bu iki kelime eş anlamlı gibi kullanılıyor. Doğru değil. Bu iki kavram ve gelişme nedenleri farklıdır. İşte bu farklı nedenler farklı uygulamalara yol açmıştır.
Gelişme nedenlerinin farkları şöyle :
Fransa’da laiklik kilisenin siyasete tasallutunu önlemek için çıktı. Sekülarizm ise devletin vatandaşların dini tercihlerini baskıdan kurtarmak için ortaya çıktı.
“Fransız laikliğini yasalaştıran 1905 Fransız kanunu aslında her vatandaşın kendi seçtiği dini uygulama konusunda vicdan özgürlüğünü garanti ederken aynı zamanda resmi bir dinin kurulmasını da yasaklamaktadır.
Sivil vatandaşların sokakta dini kıyafet veya sembol (başörtüsü, haç vb.) taşıması serbesttir. Ancak güvenlik nedeniyle yüzün tamamen gizlenmesi yasaktır.
Yasa aynı zamanda dini sembollerin ulusal anıtlarda ve halka açık yerlerde resmi olarak sergilenmesini yasaklayarak ve okul saatleri sırasında devlet okullarında din dersini kaldırarak birkaç adım daha ileri gidiyor.
Memurlar, öğretmenler ve tüm kamu görevlilerinin hizmet verirken herhangi bir dini sembol taşıması tamamen yasaktır.
Fransa’da okulların rolü tesadüfi değildir.” Cumhuriyeti sağlamlaştırmaya yönelikti. Bu arada Kilise ve din adamları sıklıkla gerici güçlere destek veren rol oynadılar.
Reşit kabul edilen üniversite öğrencilerinin başörtüsü dahil dini sembolleri kullanmasında genel bir yasak yoktur. Görüleceği üzere uygulama yekpare değildir.
Kısacası laiklik, kilise ile devletin ayrılması konusunda katı bir duruş sergiler. Bir Fransız vatandaşı öncelikle bir vatandaş olarak kabul edilmelidir. Kamu okulları, idari binalar, mahkeme salonları gibi kamusal alanlarda/ binalarda vatandaşlar eşit kabul edilir.
Bunlar laik alanlardır. Bu yüzden insanların bu yerlerde açıkça dini semboller giymelerine izin verilmez. Dışarıda, kamusal alanda? Evet. Hükümet binalarında? Hayır. “Bir anlamda hakimlerin giydiği cübbeye benzer. Bir hakim cübbe giydiğinde dininin veya sınıfının açıkça farkında olmayız.” Bir nüfus sayımı yapıldığında bile Fransız vatandaşları eşit kabul edilir, bu yüzden dini ve azınlık grupları hakkında resmi istatistikler yoktur. Laiklik, devlet önünde eşitliği ve hükümetin dinden ayrılmasını vurgular.
“Lübnan doğumlu Fransız yazar Amin Maalouf, Fransa’nın siyasi yapısının gerçek anlamda laik olarak nitelendirilmesini eleştirerek şöyle demiştir:
“Kendisini laik olarak adlandıran bir ülkenin, vatandaşlarının bir kısmına ‘Fransız Müslümanlar’ diyebilmesini ve sadece kendi dininin dışında bir dine mensup oldukları için onları bazı haklarından mahrum edebilmesini hiçbir zaman anlayamadım.”
Sekülarizm laikliğin çok daha liberal versiyonudur. Fransız laik sistemindeki kamu alanındaki kısıtlamalar seküler sistemde yoktur.
Amerika’da , Fransa’nın aksine yemin edilirken İncil’e el basılır. Fransa’da devletin dini yoktur.
Amerika’da tarikatlar ve cemaatler vardır. “Özellikle Presbiteryenler, Kongregastyonalistler, Baptistler, Methodistler ve Yedinci Gün Adventistleri tarafından Amerikan halkının hidayete erdirilme işi üstlenilmiştir. “
Zaman zaman bu cemaatler kendilerine verilen serbestlik çerçevesinde siyasete de bulaşırlar. Son zamanlarda Trump da evangelistlerin desteğini sağlamıştır. Kısacası, cemaatler şu veya bu şekilde siyasete bulaşıyorlar.
Papalık genelde kiliseyi zayıflattığı için bu tür cemaatlere karşıdır.
ABD her yıl dini hürriyetler listesi yayınlar ve birçok devleti kısıtlamalar nedeniyle eleştirir.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği örgütünde ABD, bizi ve Avrupa ülkelerini cemaatler konusundaki tutum dolayısıyla eleştirdiğinde söz alarak laiklik ve seküler sistem arasındaki farkları anlatıp o günlerde Texas eyaletinde bir cemaatin 300 üyesi ile toplu intiharına işaret ettim!
Türkiye 2000’li yıllarına kadar Fransız laiklik sistemine yakındı. Daha sonra bence
seküler sisteme yakınlaştı. Cemaatler, tarikatlar Batıda dahi siyasete bulaşıyorlar.
Şahsen Fransız laik sisteminin daha doğru olduğuna inanıyorum.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
