Futbol tarihi, büyük oyuncuların bıraktığı izlerle okunur. Kimi oyunu fizik gücüyle dönüştürür, kimi hızıyla, kimi de zekâsıyla çağını aşar. Fakat Lionel Messi söz konusu olduğunda bunların hiçbiri tek başına açıklayıcı değildir. Çünkü Messi, futbolu fiziksel bir mücadeleden çok hareket geometriğinin ve zaman estetiğinin alanına taşıyan ender sporculardan biridir. Onun oyununu anlamak için istatistik tablolarından çok ritim, denge, mekân ve zaman arasındaki ilişkiye bakmak gerekir. Sahada attığı her adım, topa yaptığı her temas ve rakibin algısıyla kurduğu her mesafe, kusursuza yakın bir matematiksel düzen içinde ilerler.
Messi’nin en ayırt edici özelliği top sürme becerisidir. Bu beceriyi sıradan bir dripling yeteneği olarak tanımlamak büyük bir eksiklik olur. Onun top sürüşü, koşu ritmi ile topa yaptığı temasların kusursuz senkronundan doğar. Doğal koşu hızı hiç değişmeden, topa yaptığı dokunuşların sıklığı ve şiddeti adım ritmiyle birebir uyum içinde ilerler; ani yön değişikliklerinde dahi top ile ayakları arasındaki mesafe koşu adımlarının geometrisini bozmadan aynı düzeni korur. İşte Messi’yi gelmiş geçmiş bütün futbolculardan ayıran en temel yetenek budur. Rakip savunmacılar çoğu zaman topa değil, insan gözünün takip etmekte zorlandığı bu ritim değişmezliğine yenilirler. Çünkü savunma refleksi, hızlanan ya da yavaşlayan oyuncuya göre şekillenir; Messi ise hızını değiştirmeden yön değiştirir. Bu nedenle rakibin vücut dengesi bozulurken onun dengesi hiç bozulmaz.
Top sürüşündeki bu geometri, ilk dokunuş kalitesiyle tamamlanır. Messi’nin ilk teması, topu kontrol etmekten çok bir sonraki hamleyi hazırlayan sessiz bir komuttur. Top ayağına gelir gelmez hangi yöne akacağını belirlemiş olur. İlk dokunuşu, rakibin müdahale alanını küçültürken kendi seçeneklerini büyütür. Futbolda birçok oyuncu topu kontrol ettikten sonra düşünür; Messi ise düşüncesini ilk temasa yerleştirir. Bu yüzden top ayağına yapışmış gibi görünmez; aksine top ve oyuncu aynı iradenin iki ayrı parçası hâline gelir.
Pas kalitesi de benzer bir hassasiyet taşır. Messi’nin pasları metre hesabıyla değil, santimetre ve hatta milimetre ölçeğinde anlam kazanır. Topun yönünü belirlerken temas yüzeyini, şiddetini ayarlarken ayağın merkezini öylesine ince hesaplar ki pas, takım arkadaşının koşu temposunu bozmaz. Pas alan oyuncu topu düzeltmek zorunda kalmadığı için oyunun akışı kesintisiz devam eder. Büyük pasörlerin ortak özelliği doğru oyuncuyu bulmalarıdır; Messi ise doğru oyuncuya topu en doğru hızda ulaştırarak oyunun ritmini de yönetir.
Bu noktada çevre kontrolü devreye girer. Messi’nin başını kaldırma sıklığı üzerine yapılan analizler, onun top ayağındayken çevresini birçok oyuncudan daha fazla taradığını göstermektedir. Ancak mesele çevreyi görmek değildir; görülen bilgiyi saniyenin çok küçük bir bölümünde işleyebilmektir. Sahadaki boşluklar sürekli yer değiştirirken Messi bu değişimi önceden hisseder. Top henüz ayağındayken birkaç hamle sonrasının akış yönünü zihninde kurar. Böylece oyunu takip eden biri olmaktan çıkar, oyunun yönünü belirleyen kişi hâline gelir.
Pozisyon bilgisi de aynı zihinsel üstünlüğün ürünüdür. Messi çoğu zaman boş alan aramaz; boş alanı kendi hareketleriyle oluşturur. Rakibin savunma çizgisini birkaç metre esnetir, bir stoperi bulunduğu yerden uzaklaştırır, bir orta saha oyuncusunu karar vermeye zorlar ve o küçük kararsızlık anından yeni bir oyun koridoru doğurur. Futbolda büyük oyuncular fırsatları değerlendirir; Messi fırsatın kendisini üretir.
Onun ters driplingleri ise futbol estetiğinin en karmaşık örneklerinden biridir. Savunmacının ağırlık merkezini bir yöne taşıdığı anda topu tam ters istikamete aktarırken vücudu ile top arasındaki denge hiç bozulmaz. Bu slalomlar dışarıdan doğaçlama görünür; gerçekte ise insan bedeninin biyomekaniğiyle top fiziğinin olağanüstü uyumundan doğan kontrollü hareketlerdir. Rakip oyuncu müdahale etmeye karar verdiği anda Messi çoktan yeni doğrultusuna geçmiş olur.
Alan ve zamanı kullanma biçimi de onu benzersiz yapan başka bir özelliktir. Futbolda boşluklar sürekli açılır ve kapanır. Çoğu oyuncu açılan boşluğu görür; Messi boşluğun ne zaman açılacağını hisseder. Bu nedenle koşuları zamana karşı yapılmış yarışlar değil, zamanla kurulmuş ortaklıklardır. Pası bir saniye erken atmaz, bir saniye geç de bırakmaz. Oyun onun etrafında hızlanıyor gibi görünse de aslında hızlanan futbol değil, karar alma süreçleridir.
Şut tekniğinde ise teknik mükemmellik ile sezgisel yaratıcılık birleşir. Özellikle sol ayağı, futbol tarihinin en hassas temas yüzeylerinden biri olarak değerlendirilebilir. Ayağının topa uyguladığı kuvvet ile temas açısı arasındaki ilişki, şutların hem sert hem de yönlendirilebilir olmasını sağlar. Kalecilerin çoğu zaman geç reaksiyon vermesinin nedeni topun hızı değil, çıkış anındaki açı bilgisini okuyamamalarıdır. Plase vuruşlarında top adeta görünmez bir yay çizer; uzak köşeye giden şutlarında ise fizik kurallarını estetikle buluşturan bir sadelik vardır.
Messi’nin sıkça gözden kaçan özelliklerinden biri de sırtı dönük oyundaki ustalığıdır. Rakiple top arasına bedenini öylesine doğru yerleştirir ki vücudu adeta hareketli bir set görevi üstlenir. Güçlü görünmeyen fiziği, ağırlık merkezinin düşüklüğü sayesinde olağanüstü bir denge üretir. Rakip topa ulaşmak isterken önce Messi’nin bedenini aşmak zorunda kalır. Bu kısa süre, onun dönmesi, pas vermesi ya da yeniden driplinge başlaması için fazlasıyla yeterlidir.
Messi’nin futbolu, modern çağın hız takıntısına karşı zarif bir cevap niteliğindedir. O, daha hızlı koşarak değil, hız ile denge arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayarak çağını değiştirmiştir. Bu nedenle onun mirası gol sayılarıyla, kupalarla ya da bireysel ödüllerle sınırlı değildir. Asıl mirası, futbolun insan bedeni ile zihninin aynı anda en üst düzeyde çalışabildiği ender sanatlardan biri olduğunu bütün dünyaya göstermesidir. Belki de gelecek kuşaklar Messi’yi en çok bu yüzden konuşacaktır. Çünkü bazı futbolcular maç kazanır, bazıları tarih yazar; Messi ise futbolun hareket dilini değiştiren birkaç büyük isimden biri olarak hafızalarda yaşamaya devam edecektir.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
