İki yıldır süren, belirsizliklerle dolu ama artık MGK kararını bekleyecek noktaya gelmiş bir süreç var ortada. Bu sürecin varlığı ve ona verilen destek, demokrasi talebini mi engelliyor? Hak ve özgürlük istemenin önüne mi geçiyor? Adalet arayışına mı set çekiyor? Fon vurgunlarına karşı mücadele etmeye mi engel oluyor? Daha da uzatılabilir bu sorular. Cevabı net: Hayır. Sürece destek bunların hiçbirinin önünde engel değil.
Aksine, sürece desteği çekmek başka bir şeyin stratejisidir. Yaygınlaşan iktidar karşıtlığını milliyetçi ve ulusalcı bir formatla ifade ederek toplumsal güç kazanma, bu gücü sahiplenme hesaplarından başka bir şey değildir. Görünürde oy kazandırabilir bu strateji. Ama ülkeye çok şey kaybettirir. Çünkü yükselen bu iktidar karşıtlığı, bir demokrasi, bir hak ve özgürlük düzeni, bir adaletli yaşam vadetmiyor. Özünde hiçbir oturmuş düşüncesi, hiçbir tutarlı fikri olmayan; öfkeli ve kızgın bir milliyetçi sosla bandırılmış, her an her yere savrulabilecek bir toplumsal çoğunluğun varlığından başka bir şey değil.
Eğer gerçekten demokrasi, hak ve hukuk isteyen bir toplumsal muhalefet söz konusu olsaydı, sorunlar bu kadar çekilmez hale gelmezdi zaten. İktidarın yıllardır sürdürdüğü baskı, kayyım uygulamaları, yargıdaki keyfilik, medyaya yönelik müdahaleler, ekonomik adaletsizlik ve fon skandalları gibi meseleler bu kadar içinden çıkılmaz görünmezdi. Muhalefetin esas işi, bu sorunları görünür kılmak, çözüm yolları üretmek ve iktidarı bunlardan hesap vermeye zorlamak olmalıydı. Bunun yerine, belirsiz bir süreçten “desteği çekmek” diye adlandırılan bir hamleyle, milliyetçi bir tepkiyi örgütleyip o tepkinin sahibi haline gelmeye çalışmak, aslında muhalefet etme biçiminin kendisini ertelemek anlamına geliyor.
Süreci desteklemek, iktidarın tüm politikalarına destek vermek değildir. MGK’nın vereceği kararı beklerken, çerçeve yasanın uygulanıp uygulanmayacağını, dağdan ve Avrupa’dan dönüşlerin nasıl olacağını, izleme komisyonunun işleyişini, kayyımların kalkıp kalkmayacağını, demokratikleşmenin somut adımlarının atılıp atılmayacağını sorgulamak ile süreci bütünüyle reddetmek arasında fark vardır. Birincisi, sürecin kendi içinde tutulması gereken hesap sorma hakkıdır. İkincisi ise, süreci bir pazarlık konusu haline getirip, iktidara karşı biriken öfkeyi milliyetçi bir dile çevirerek siyasal sermaye biriktirmeye çalışmaktır.
Fon vurgunları meselesi özellikle önemlidir burada. Yüz binlerce insanın birikimine el konulan, kamu kaynaklarının ve düzenleyici kurumların rol oynadığı iddia edilen bu skandal, iktidarın ekonomik ve siyasi sorumluluğunu doğrudan gündeme getiriyor. Buna karşı mücadele etmek, süreci desteklemekle çelişmez. Aksine, sürecin gölgesinde örtülmeye çalışılan başka hesapların peşine düşmek, muhalefetin asli görevlerinden biridir. Ama bu görev, “süreçten çekildik” diyerek yerine getirilmez. Çekilme, asıl meselelerden kaçmanın ve daha kolay bir siyasal zemine sığmanın yolu olur.
Milliyetçi ve ulusalcı bir format, kısa vadede belirli bir kesimin öfkesini kanalize edebilir. Özellikle Zafer Partisi gibi aktörlerin bu hamleyi “kıymetli” bulması da tesadüf değildir. Ancak bu formatın vaadi, somut bir demokratikleşme, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı veya ekonomik adalet programı değildir. Öfkenin kendisidir. Öfke ise, oturmuş bir düşünce ve tutarlı bir siyaset olmadan her yöne savrulabilir. Bugün iktidara karşı yükselirken, yarın başka bir hedefe, başka bir korkuya, başka bir “milli” tehdide yöneltilebilir. Böyle bir toplumsal çoğunluğun varlığı, ülkenin sorunlarını çözmez; onları daha da içinden çıkılmaz hale getirir.
Asıl mesele şudur: İktidar karşıtlığı tek başına bir program değildir. Kayyımların kalkmasını, AYM ve AİHM kararlarının uygulanmasını, basın özgürlüğünün sağlanmasını, yargının siyasi müdahalelerden arındırılmasını, fon skandallarında hesap verilmesini talep etmek bir programdır. Bu talepleri dile getirirken, silahların susması ve örgütlerin silah bırakması yönünde ilerleyen bir süreci bütünüyle reddetmek, bu talepleri güçlendirmez; onları zayıflatır. Çünkü süreç, bu taleplerin önünde engel değil; aksine, bu taleplerin daha güçlü dile getirilebileceği bir zeminin parçası olabilir. Ya da olmayabilir. Ama bunu anlamanın yolu, süreçten çekilmek değil; sürecin içinde ve dışında hesap sormaya devam etmektir.
Yeni parti, desteği çekerek “ulusalcı köklerine döndü” eleştirilerine maruz kalabilir. Ama asıl eleştiri, bu hamlenin ideolojik bir tutarlılıktan çok, iktidar baskısı altında oy hesaplarına dayandığıdır. Baskı gerçek ve ağırdır. Ancak baskıya karşı cevap, sadece milliyetçi bir tepkiyi sahiplenmek değildir. Baskıya karşı cevap, demokrasi, hak, özgürlük ve adalet taleplerini daha net, daha tutarlı ve daha geniş bir toplumsal tabana dayandırmaktır. Bunu yapamayan bir muhalefet, iktidarın istediği zemine çekilmiş olur: Milliyetçi-ulusalcı bir karşıtlıkta, asıl sorunların üzerinin örtüldüğü, öfkenin kolayca manipüle edilebildiği bir zemine.
Sonuç olarak, süreci desteklemek demokrasiyi, hak ve özgürlükleri, adaleti veya fon vurgunlarına karşı mücadeleyi engellemiyor. Engelleyen şey, bu taleplerin yerine geçebilecekmiş gibi sunulan, oturmamış ve savrulmaya açık bir milliyetçi öfke siyasetidir. Ülke, bu öfkenin sahiplenilmesiyle değil; bu öfkenin somut, tutarlı ve hesap soran bir muhalefete dönüşmesiyle kaybettiği şeyleri geri alabilir. Eğer gerçekten hak ve hukuk isteyen bir muhalefet olsaydı, sorunlar bu kadar çekilmez bir hale gelmezdi. Geldiği için de, desteği çekmek değil; desteğin içeriğini ve sınırlarını netleştirmek gerekir.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
