Yalım Eralp

En büyük kutuplaşma yönetenlerle yönetilenler arasında

Kutuplaşma denince genelde Doğu-Batı, Asya-Pasifik ya da demokrasi-otokrasi çatışması anlaşılır. Aslında en büyük kutuplaşma yönetenler ile yönetilenler arasında cereyan ediyor. Benim kutuplaşmadan anladığım budur. Yirmi ikinci asra bu kutuplaşma damga vuracak.

Rus-Ukrayna harbinde neler oluyor

Cepheden Rusya’ya kötü haberler gidiyor. Ukrayna’nın son günlerde doğuda Kharkiv civarında kaybettiği bazı toprakları ve kasabaları geri aldığı anlaşılıyor. Bundan sonrası için Putin’in önünde üç ihtimal var: Harbi durdurup çekilmek (imkânsız gibi), tam ve kapsayıcı bir hücuma geçmek (zor), yıpratıcı bir uzun savaşa gönül indirmek (en mümkünü).

Nedir bu Şangay İşbirliği Örgütü (ya da Şangay Beşlisi)?

Erdoğan 2013’te Putin’e, “Bizi Şangay Beşlisi içine alın, biz de AB'ye allahaısmarladık diyelim, ayrılalım oradan” demişti. Bu gerçekleşmedi ama Putin 9 yıl sonra Türkiye’yi ‘diyalog ortağı’ yaptı… Örgütün başlangıçta NATO’ya rakip olmak amacıyla kurulduğu izlenimi vardı. Bu izlenim zamanla yok oldu. Daha sonra Ermenistan, Azerbaycan, Kamboçya, Nepal, Sri Lanka ve Türkiye “diyalog ortağı” (gözlemci) oldu. Bunlara Katar, Mısır ve Suudi Arabistan da katıldı. İran’ın üyelik süreci başladı, Belarus, Afganistan ve Moğolistan üye olmak istiyor.

Adalar meselesi: Bir daha, tane tane anlatıyorum

Meseleleri bağırmakla halledemeyiz. Ciddiye alınmamız için kararlılıkla hukuki yollara başvurmalıyız. Biz bağırdıkça tehdit ediliyoruz kampanyası yaparlar. “Revizyonist“ ülke görüntüsü vermemeliyiz. Haklı iken haksız görünürüz. Bilmem anlatabildim mi? Konuları canlı tutmanın ve zaman içinde netice almanın yolu budur diye düşünürüm.

Rusya-Ukrayna krizi ve tahıl ithalatı

Avrupalılar Türkiye’nin Avrupa’nın tahıl ambarı olacağı kanaatinde idiler. Ukrayna bir ölçüde oldu. Şimdi mevcut krizde tahıl ithalatımız ne olacak diye endişe ediliyor. Afrika’da toprak kiralayıp tarım yapmaya çalışılıyoruz. İçimden ağlamak geliyor.

Şehir diplomasisi

Şehirler bugün ülkelerin en önemli aktörleri oldu. Nüfusların önemli bir kısmı şehirlerde yaşıyor. Mülteci sorununda yükün büyük kısmını şehirler taşıyor. Terör ne yazık ki...

“Rusya, Türkiye’yi arabulucu yaparak NATO içerisinde bir çatlak yaratmak istiyor olabilir”

“Bütün mesele şu; Sayın Erdoğan’ın Rusya’nın NATO’dan istedikleri konusunda bir yetkisi var mı? NATO yetkilileri ile bunu görüştü mü? Bu bilinmiyor, ben zannetmiyorum. Rusya’nın bu işe temayül göstermesinin sebebi Türkiye’yi NATO’nun zayıf halkası olarak görmesi. Yani Rusya, NATO üyeleri arasında bir çatlak yaratmak istiyor. Bu bakımdan tehlikeli bir durum var.”

“Ukrayna krizi diplomatik çözüme doğru gidiyor”

“Ukrayna krizi konusunda Rusya ile Batı arasında bir diplomatik diyalog başlamış durumda. Bir yol bulunacak gibi görünüyor…”, “Orta Doğu'ya bizim bakışımız biraz yanlış. Biz Orta Doğu'ya Yeni Osmanlı gözüyle baktık. Halbuki Arap ülkeleri bunu hatırlamak istemiyor…”, “Son zamanlarda Afganistan, Libya ve Mavi Vatan'la ilgili konular gündemden düşmüş durumda.”

Türkiye’nin yeni dış politikası, ‘sorunsuz çember’: “Komşularla, bozduğumuzu düzeltme dönemi”

“Birçok ülkeyle ilişkilerimizi bozduk. Mısır'a hakaretler ettik. Birleşik Arap Emirlikleri'ni 2015 kalkışmasına katkıda bulunmakla suçladık. Üstelik İsrail'le ilişki kurunca bu ülke, kınadık; bölgede İsrail'le ilk ilişkiyi kuranın biz olduğumuzu unutarak. İsrail’e Allah'ın her günü adeta hakaretler yağdırdık. ‘Terör devleti’ dedik.” Şimdi bunları düzeltmeye çalışıyoruz.

Ukrayna, 1991: “Ben demiştim demek istemem ama demiştim”

“O sırada Dışişlerinde NATO Genel Müdürü idim. Meslek hayatımı tehlikeye atarak Ukrayna’nın nükleer silahlardan arındırılmasının yanlış olacağını, bu ülkenin NATO ile Rusya arasında tampon olduğunu, nükleer Ukrayna’nın Rusya’ya denge oluşturacağını söyledim, dinletemedim. Nükleer silahları olan Ukrayna’yı Rusya böyle hırpalayabilir miydi? Rusya Kırım’ı ilhak edebilir miydi?

“Türkiye, Ukrayna krizi sebebiyle ekonomik, siyasi ve askeri büyük sıkıntılara maruz kalabilir”

“Türkiye’nin NATO içerisinde nasıl bir tutum takındığı belli değil. Ekonomik, siyasi ve askeri büyük sıkıntılara maruz kalabiliriz. Bu bakımdan bu meselenin diplomatik yoldan halledilmesini isteyecek ülkelerin başında Türkiye geliyor.”

“Kazakistan’daki olaylar otokratik diğer Orta Asya ülkelerini de endişelendirdi”

“Kazakistan’da Rusya’nın müdahalesiyle işler şimdilik yatışmış görünüyor. Tabii Kazakistan’daki olaylar otokratik diğer Orta Asya ülkelerini de endişelendirdi. Rusya böylece Orta Asya’da en önemli unsur olduğunu ortaya koydu. Çünkü Çin’le rekabet halinde.”

“Ekonomik sıkışıklıkta Suudi Arabistan’a gitmek ‘Türkiye para dileniyor’ imajı yaratır”

“Suudi Arabistan ile gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesi olayından sonra ilişkilerimiz iyice bozulmuştu. Bu tür ziyaretler mali sıkışıklık sırasında yapılırsa ister istemez dünyada ve Türkiye’nin önemli bir kısmında Türkiye’nin para dilenmeye gideceği imajı oluşacaktır.”

“Ermenistan ile görüşmelerin Moskova’da değil, tarafsız bir yerde yürütülmesi daha iyi olurdu”

“Ermenistan ile görüşmelerin Moskova’da yapılacak olması beni biraz şaşırttı. Ben olsam bunun İsviçre gibi tarafsız bir ülkede olmasını tercih ederdim…”, “Şam’daki Noel kutlaması: İç harp devam eden bir ülkede, böyle bir Noel kutlaması şaşırtıcı…”, “Rusya Federasyonu’nda bir kanun kabul edildi. Bu kanuna göre cumhurbaşkanı sıfatını sadece Rusya Federasyonu cumhurbaşkanı kullanabilecek. Bu neden oldu?”

Türkiye, Mısır ve İsrail ile arasını düzeltmeye çalışıyor, onlar ağırdan alıyor

Serbest TV’de yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Türkiye, oldukça sıkışık durumda. Komşularının yanı sıra BAE, Mısır ve İsrail ile arasını düzeltmeye çalışıyor. Onlar tabii ağırdan alıyorlar bu süreçleri, Türkiye’nin içinde bulunduğu sıkışık durumu bildiklerinden dolayı. Diplomaside bir kural vardır: Eğer siz güçlüyken anlaşma yaparsanız bu daha yararlıdır; zayıfken yaparsanız, ki Türkiye bugün o durumda, yapacağınız anlaşma o kadar parlak olmaz.”

“Körfez ülkelerine ve Orta Asya’ya sıkışmış bir Türkiye var ortada”

Serbest TV’de yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programının bu haftaki bölümünde; “Böyle bir ekonomik durumda Türkiye’nin ciddi bir dış politika yürütme ihtimali yok”, “Türkiye son dönemde, uluslararası toplantılar dışında sadece Orta Asya ve Körfez ülkelerine ziyaret gerçekleştirebiliyor”, “Ben Rusya ile Amerika’nın Ukrayna’da vekalet savaşına gireceklerini düşünmüyorum.”

Erdoğan ile Akar, ABD’nin Yunanistan’a asker ve mühimmat sevkiyatı yapması konusunda farklı düşünüyor

Serbest TV’de yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programının bu haftaki bölümünde: “Türki devletlerin birlikte fotoğraf vermesi Rusya’yı açıkça rahatsız ediyor”, “BAE ile arayı biz bozmuştuk, şimdi de biz düzeltmeye çalışıyoruz. Çünkü onlarda para var”, “Erdoğan ile Akar, ABD’nin Yunanistan’a asker ve mühimmat sevkiyatı yapması konusunda farklı düşünüyor.”

“Demokrasi zirvesine çağırılmamak Türkiye’nin imajını daha da zedeler”

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Bulgaristan seçimlerinde Türkiye taraf tutar gibi davrandı. Pürüzlü konuların olduğu ülkeler listesine Bulgaristan’ı da eklemiş olduk…”, “Demokrasi zirvesine çağrılmamak Türkiye’nin imajını daha da zedeler. Bunu bütün yatırımcılar, siyasetçiler görecektir…”, Suriye’ye müdahale bizi mali açıdan büyük yük altına sokmuş durumda. Diğer bir açıdan, Suriye’de Türk askerleri bulunuyor. Türkiye orada adeta bataklığa saplanmış vaziyette.”

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor | “‘Muhteşem yalnızlığın’ o kadar da muhteşem olmadığını anlamış olmalıyız“

Serbest TV’de yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programının bu haftaki bölümünde: “Çin ile ABD arasındaki gerginliğin biraz yumuşatılması her iki tarafın da lehine”, “Küstürdüğümüz komşularımızla ilişkilerimizi düzeltmeye çalışıyoruz. Yani ‘muhteşem yalnızlığın’ o kadar da muhteşem olmadığını anlamış olmalıyız“, “ABD’ye stratejik müttefikimiz dedikten sonra başka bir NATO üyesi ülkenin bölgesine asker yığmasından endişe duymamızı pek izah edilebilir bulmuyorum.”

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor | “Türkiye, kendi yarattığı sıkıntının içinde sıkışmış durumda”

Serbest TV’de haftalık olarak yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programında bu hafta: “Hükümetin tezkeredeki yabancı askerlere dair açıklaması ikna edici değil”, “Türkiye’nin en önemli sorunu, komşuları ile olan ilişkilerini bizzat bozan ülke olması”, “Yunanistan’da konuşlanan ABD güçleri Türkiye’nin Yunanistan’a karşı caydırıcılık vasfını zayıflatıyor”, “Türkiye, Rusya ile Amerika arasında sıkışmış gibi gözüküyor.”

Yalım Eralp’le Dünya Dönüyor | Erdoğan-Biden görüşmesi, Osman Kavala meselesi, Rusya-Türkiye sürtüşmesi

“Türkiye artık F-35 alamayacağını anlamış vaziyette. Mevcut filosundaki F-16’ları güçlendirmek istiyor”, “Her halükârda Sayın Erdoğan’ın Glasgow’da Türkiye’yi temsil etmesi iyi olurdu”, “Gönül isterdi ki Osman Kavala’yı kendi hukuk yollarımızdan serbest bırakabilseydik”, “Suriye’de Rusya ile de bir yol ayrımına gidilebilir endişesi var bende.”

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor | “Artık insan hakları sorunları bir iç mesele değil”

Serbest TV’de yayınlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programının bu haftaki bölümünde Osman Kavala’ya özgürlük talep eden bildiriye imza attığı için Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ‘istenmeyen adam ilan etmek’ ile tehdit ettiği büyükelçiler krizi ve sonrasında yaşananlar var.

ANALİZ | Emekli büyükelçi Yalım Eralp: Diplomasi tarihinde bir örneğini hatırlamıyorum

İlk defa bir NATO ülkesi bu kadar çok sefiri istenmeyen şahıs ilan ediyor. Bu dünya genelinde pek görülmüş bir şey değil diplomaside. Hadi bir sefiri ‘Persona Non Grata’ ilan edersiniz ama on büyükelçiyi birden istenmeyen şahıs ilan etmek; ben böyle bir şey hiç hatırlamıyorum diplomasi tarihinde. NATO ülkeleri arasında hiç hatırlamıyorum.

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor | Büyükelçilerin Kavala tepkisi, ABD ile ilişkiler, pandeminin devletlere etkisi

Serbest TV’de yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programının bu haftaki bölümünde: “Büyükelçilere gösterilen reaksiyon çok fazla ve gereksiz”, “ABD ile ilişkiler zora girdi ve bunun içinden çıkmak da çok zor”, “Mısır adeta kendini ağırdan satıyor, Türkiye’ye tükürdüğünü yalatmaya çalışıyor”, “Avrupa Birliği, Polonya’ya müeyyide uygulayacak gibi gözüküyor”, “Hindistan’ın Covid uygulaması zincirleme etki yaratabilir.”

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor | F-16 işi çok zor, Suriye’ye yeni bir harekât daha da zorlaştırır

Serbest TV’de yayımlanan Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor programının bu haftaki bölümünde: “Biden istese dahi Kongre’den F-16 kararını geçirmesi zor”, “Türkiye Afganistan’da tutunmaya çalışıyor”, “Akdeniz’de tek çözüm bölge ülkeleri ile deniz paylaşımını sağlamak”, “Çavuşoğlu’nun Suriye açıklamaları yeni bir harekât izlenimi veriyor.”

Yasaklı listeleri

Yeni bir Türkiye’ye girmesi yasaklananlar listesi hazırlanmış. İddiaya göre KKTC’de cumhurbaşkanlığı yapan Mustafa Akıncı da listeye girmiş. Şaşırmam. Eski Cumhurbaşkanları Mehmet Ali Talat ve Mustafa Akıncı seçilmeden önce Lefkoşa Büyükelçiliğimize giremezlerdi! Eskiden daha yaygındı. Çünkü bugün bu tür listeler yapılsa dünyanın büyük kısmını listeye sokmak gerekir. Anlaşılan gücümüz Kıbrıslı Türklere yetiyor.

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor

Emekli büyükelçi Yalım Eralp ile “Dünya Dönüyor” da bu hafta; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM ziyareti, ABD Başkanı Biden’ın iki büyük sıkıntısı, Fransa’nın AUKUS Paktı’na haklı tepkisi, Çin’deki Evergrade’in iflasının küresel etkileri, Almanya ve Rusya’daki seçimler var.

Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor: “Maalesef ki sevimsiz bir dünyadayız”

Emekli büyükelçi Yalım Eralp, Serbest TV’de Dünya Dönüyor programında haftanın dış gündemini değerlendiriyor: Sevimsiz bir dünyadayız. Evet, teknolojik gelişmeler çok ilerde, özellikle tıpta ama o teknolojik gelişmelere insanoğlu ayak uyduramıyor. Sebebi de dünyanın adil olmaması, iklim değişikliği, etnik çatışmalar, insan hakları ihlalleri. Tüm bunlar dünyamızı çok sevimsiz bir hale getirdi.

ANALİZ | Exit stratejisi

Amerikalılar akıllanmadı. Vietnam'dan çıkış gibi oldu Afganistan'dan çıkışları… Bir ülkeye girmek için askerler bir strateji oluşturur. Çok salak değillerse strateji başarılı olur. Esas mesele çıkış stratejisidir. Kolay değildir. Bu olaylar herkese ders; bize de... Her yere dalmamak gerek.

ANALİZ | Yalım Eralp: “Erdoğan’ın KKTC çıkışı Batı’da ve Doğu’da bir fırtınaya yol açmış gibi”

Emekli Büyükelçi Yalım Eralp, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın KKTC ziyaretini, Ada’da yaptığı açıklamaların etkilerini, BM ve AB’nin olası tutumlarını ve Rusya – Çin bloğunun sessizliğini Serbestiyet’e değerlendirdi.